Programma 4 Milieu

Waarom dit programma?

Dit programma richt zich op een beter leefmilieu voor de inwoners van Wageningen. Daarbij zorgen we ervoor dat we de mogelijkheden voor toekomstige generaties niet aantasten. De klimaatopgave is daarbij veruit de grootse uitdaging. Om onze klimaatdoelstellingen te behalen is het noodzakelijk dat we verdere stappen maken om energie te besparen maar ook om meer duurzame energie op te wekken. We stimuleren sowieso zoveel mogelijk zonne-energie op daken maar daarnaast ontkomen we er niet aan om ook zonneparken en mogelijk windturbines te realiseren. Daarnaast zullen we een alternatief moeten gaan vinden voor het gebruik van aardgas om onze bebouwde omgeving te verwarmen. Deze opgaves zijn opgenomen in:

  • een samenhangende visie op het buitengebied, waarin onder andere definitieve criteria voor duurzame energieopwekking zijn opgenomen;
  • een Transitievisie Warmte (nog niet vastgesteld);
  • een concept Regionale Energiestrategie.

Tot slot vinden wij het heel belangrijk dat we deze klimaatopgave niet alleen realiseren op het terrein van energie maar ook inzetten op een transitie in ons voedselsysteem en klimaatadaptatie.

Beoogd maatschappelijk effect

Wageningen streeft naar een duurzame samenleving zonder de gevolgen van beslissingen en keuzes af te wentelen op andere landen, zonder grondstoffen of energie te verspillen en middels een eerlijke omslag.
 
Om dit maatschappelijk effect te realiseren zijn de volgende thema’s (hoofddoelen) actueel:
  • Klimaatneutraal
  • Klimaatbestendig
  • Verspillen van grondstoffen
  • Bodemkwaliteit
  • Waterlopen
  • Benedenstroomse gebieden
  • Inzameling afvalwater
  • Gezondheids- en veiligheidsregio
  • Plaagdierenoverlast
  • Opvang zwervende dieren
 
Deze thema’s zijn verwerkt in een doelenboom, waarin per doel wordt beantwoord:
 
  • Wat willen we bereiken? (hoofddoelen en doelen)
  • Wat gaan we daarvoor doen? (resultaten)
 
In het resultatenoverzicht gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken.
 

4.1 Klimaatneutraal 2030

Wat willen we bereiken?

De gemeente Wageningen is Klimaatneutraal in 2030 (Klimaatplan 2017-2021)

  1. Een energiebesparing van 50% t.o.v. 2008;
  2. Restant energieverbruik duurzaam opwekken;
  3. Terugdringen van indirect energieverbruik;
  4. De voertuigbrandstoffenuitstoot verminderen: 60% in 2030, 100% in 2050.

Dit doel bevat geen wettelijke taken. De doelen zijn vastgelegd in de Routekaart Wageningen Klimaatneutraal in 2030. Op het gebied van Duurzame energie heeft in 2015 een herijking plaatsgevonden. Het uitvoeringsplan 2017-2021 is opgesteld samen met partners in de stad.

In het kader van het nationaal Klimaatakkoord komt er een opgave per regio voor:

  • de warmtetransitie (wijk voor wijk van het gas af)
  • de opwekking van duurzame elektriciteit (windmolens en zonnepanelen).

Deze opgave is uitgewerkt in een integrale visie op het buitengebied en in een concept Regionale Energie Strategie. Dit zijn participatieve processen, waarbij gezocht wordt naar de beste integrale oplossingen voor de diverse uitdagingen voor het buitengebied. De visie omvat een breed afwegingskader en locatiebeleid met criteria en randvoorwaarden voor het realiseren van duurzame energieopwekking.

4.1.1 Energiebesparing

Er is in 2030 50% energie bespaard t.o.v. 2008.

Beoogde resultaten

  • Herijking Routekaart Wageningen Klimaatneutraal is vastgesteld
  • Herijking 'duurzaam bouwen beleid' is vastgesteld
  • Besparing 20% aardgas en 10% elektra t.o.v. 2008
  • Organisatie twee collectieve inkoopacties energiemaatregelen particulieren i.h.k.v. Wageningen Woont Duurzaam
  • Energiebesparingsadviezen huishoudens en VvE's door energieloket, 10 speeddateavonden energiecoaches voor belangstellenden en 4 informatieavonden over energiebesparing hebben inwoners bewust gemaakt over het belang en nut van energiebesparing.
  • 40 huishoudens met een laag inkomen hebben contact gehad met een energiecoach zodat met energiebewuster gedrag de woonlasten mogelijk kunnen worden verminderd.
  • Project "Wijk van de Toekomst Benedenbuurt" is gestart met de uitvoering van de aanleg van een collectief warmtenet.
  • 40 huishoudens en 5 bedrijven hebben gebruik gemaakt van een laagrentende lening voor de financiering van energiemaatregelen in 2021.
  • 40 bedrijven hebben een gratis energiescan gekregen en 25 bedrijven hebben energiebesparende maatregelen genomen n.a.v. stimulering van Wageningen Werkt Duurzaam in 2021.
  • 90% van de bedrijven en instellingen voldoet in 2021 aan de informatieplicht energiebesparing en is aangespoord (OddV) d.m.v. stimulering en handhaving tot het nemen van maatregelen.

4.1.2 Duurzame energieopwekking

Het restant van het energieverbruik wordt duurzaam opgewekt.

Beoogde resultaten

  • RES 1.0 is gereed en vastgesteld.
  • 110 TJ wordt in totaal in Wageningen aan duurzame energie opgewekt.
  • Stimuleringsacties zonne-energie op bedrijfsdaken, particuliere daken en daken van VvE's.
  • 2200 daken van particuliere grondgebonden woningen hebben zonnepanelen (35%); 170 daken van bedrijven hebben zonnepanelen (26%); 1 parkeerterrein of gevel heeft zonnepanelen.
  • 3 zonneveld initiatieven zitten in de voorbereidende fase.
  • 3 windlocaties zijn onderzocht op haalbaarheid voor de realisatie van 1 of meerdere windmolens.
  • Besluitvorming Provinciaal warmtebedrijf gereed.
  • Akkoord op aansluiting restwarmte Parenco door grote warmtevragers in Wageningen.
  • Plan gereed hybride wijken richting all electric.

4.1.3 Voedsel

Terugdringen van het indirecte energieverbruik dat gepaard gaat met consumptie van goederen en diensten, met het accent op voedsel

Beoogde resultaten

  • 35 lokale, duurzame voedselproducenten, verwerkers, cateraars en restaurants zijn aangesloten bij het producentenplatform “Wageningen eet duurzaam”.
  • Afgerond onderzoek naar de haalbaarheid van een ‘streeksupermarkt’ waar voor lokale producenten hun streekproducten kunnen worden verkocht.
  • Catering van het stadhuis is verder verduurzaamd en voedselverspilling is verder verminderd.
  • 2 boerenbedrijven hebben stappen gemaakt richting natuurinclusieve landbouw.
  • Minimaal 1 locatie is in beeld voor een publiek toegankelijk voedselbos.
  • Minimaal 3 horecagelegenheden hebben het percentage vleesgerechten verlaagd en het percentage groentegerechten verhoogd.
  • 2 grotere activiteiten/communicatie campagnes zijn uitgevoerd in het kader van het verminderen van voedselverspilling.
  • De gemeente Wageningen heeft een voedselagenda voor de komende jaren vastgesteld.

4.1.4 Duurzame mobiliteit

Transitie naar emissieloze mobiliteit. De voertuigbrandstoffenuitstoot is verminderd

  • 60% in 2030
  • 100% in 2050 t.o.v. 2008.

Beoogde resultaten

  • 5 % voertuigbrandstoffen is bespaard in 2021 t.o.v. 2008. Zie verder programma 1.1 en 1.2.

Risico's

Voor het behalen van de doelen hebben we te maken met veel verschillende actoren en partners die individueel investeringsbeslissingen moeten maken of medewerking moeten verlenen. Dit kunnen particuliere huishoudens zijn, grondeigenaren, buurgemeenten, bedrijven, instellingen etc. 

Daarnaast bestaat het risico dat we ten tijde van de jaarrekening nog niet over de monitoringsgegevens uit 2021 beschikken.

4.2 Klimaatadaptatie

4.3 Huishoudelijk afval

Wat willen we bereiken?

De verspilling van grondstoffen is afgenomen (afvalbeleidsplan 2012)

De gemeente wil verspilling tegengaan door het huishoudelijk afval te doen afnemen en meer te scheiden. In het Afvalbeleidsplan staat dit vastgelegd. De landelijke doelstelling is 75% afvalscheiding en 100 kilogram restafval (fijn+grof).

Afvalinzameling en afvalscheiding zijn wettelijk verplichte taken. Het percentage afvalscheiding en afvalpreventie is landelijk beleid, maar is geen wet.

4.3.1 Huishoudelijk restafval

Landelijke doelstelling: 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% scheiding van huishoudelijk afval.

Beoogde resultaten

  • Vervanging 30% bovengrondse open restafvalcontainers door afgesloten ondergrondse containers.
  • 10% afname hoeveelheid grof restafval ten opzichte van 2019 (2020 is vanwege COVID-19 niet representatief).
  • Gemeente heeft onderzocht hoe de vervuiler gerichter belast kan worden voor het aanbieden van restafval (vervuiler betaalt principe) en is hierover de dialoog aangegaan.

4.3.2 Afname huishoudelijk afval

De totale hoeveelheid huishoudelijk afval is afgenomen tot 84% t.o.v. vergelijkbare gemeenten.

Beoogde resultaten

  • 10% afname grof restafval op het afvalbrengstation ten opzichte van 2019 (2020 is vanwege COVID-19 niet representatief).
  • Gemeente heeft onderzocht welke mogelijkheden bestaan om de vervuiler gerichter te belasten voor het aanbieden van (grof) huishoudelijk restafval (vervuiler betaalt principe).

4.4 Bodemkwaliteit

Wat willen we bereiken?

De bodemkwaliteit in Wageningen vormt geen belemmering voor het gewenste gebruik

Bij wijziging van bestemmingsplannen, aanvragen van omgevingsvergunningen en bij aan- en verkoop van percelen wordt gekeken of de bodemkwaliteit een belemmering vormt. Daar waar noodzakelijk wordt de bodem actief gesaneerd om de bodemkwaliteit af te stemmen op het gewenste gebruik. Om nieuwe bodemverontreinigingen te voorkomen, worden bodemvoorschriften opgenomen en wordt de bodemkwaliteitskaart gebruikt om vrijkomende grondstromen verantwoord te kunnen toepassen.
Vanaf 2018 – 2023 neemt de gemeente het bevoegd gezag over van de provincie voor de zogenaamde “ernstige gevallen”. Na de ‘warme’ overdracht moet het archief worden ingericht. Er moet een rol worden ontwikkeld in het kader van de omgevingsvergunning. Er wordt alvast voorgesorteerd door aan te sluiten bij het bodeminformatiesysteem van de provincie Gelderland.
Verder wordt er een risicokaart Explosieven opgesteld waardoor werkzaamheden in de bodem veiliger kunnen worden uitgevoerd.

Bovenstaande taken zijn wettelijk verplichte taken.

4.4.3 Gezag bodemkwaliteit

Start overname rol bevoegd gezag door de gemeente (met uitzondering van reeds lopende zaken).

Beoogde resultaten

  • Archief is overgedragen vanuit de Provincie.
  • Er is succesvol bij het bodeminformatiesysteem van de Provincie aangesloten.
  • De nieuwe werkzaamheden/rol in het kader van omgevingsvergunningverlening zijn helder.

4.5 Waterlopen

Wat willen we bereiken?

Waterlopen in Wageningen zijn natuurvriendelijk, veerkrachtig en gezond

De gemeente wil een logische waterstructuur aanleggen, gebaseerd op de Wageningse Waterlus (Waterplan Wageningen 2005), om ervoor te zorgen dat waterlopen weer gezond zijn. Daarnaast gaat er weer schoon water door de stad stromen en kunnen inwoners dit beleven.  Eens in de drie jaar wordt het beheers- en onderhoudsplan geactualiseerd en uitgevoerd waardoor dit schone water mogelijk wordt. Daarnaast herstellen we waterlopen.

Deze activiteiten zijn geen wettelijke taken.

4.5.1 Waterstructuur

Er is een (logische) waterstructuur gerealiseerd, gebaseerd op de Wageningse waterlus (Waterplan 2005).

Beoogde resultaten

  • De waterloop stadsgracht is verder hersteld.

4.5.2 Waterlus

Schoon water stroomt door de stad en kan worden beleefd.

Beoogde resultaten

  • Het beheers- en onderhoudsplan voor elke waterloop is voldoende uitgevoerd.
  • Het beheers- en onderhoudsplan is geactualiseerd.

4.6 De Grift

Wat willen we bereiken?

Benedenstroomse gebieden ervaren geen wateroverlast in Wageningen

Wageningen wil het regenwater vasthouden daar waar het valt, om te voorkomen dat het regenwater problemen oplevert voor lagere gebieden. In de lagere gebieden is voldoende berging aanwezig. Dit staat in het Waterplan Wageningen (2005).

Deze activiteiten zijn geen wettelijke taken.

4.6.1 Waterberging

Water is voldoende vastgehouden en geborgen. Het  infiltreren en vasthouden van water is belangrijk om de gevolgen van klimaatverandering (droogte) tegen te gaan. Eventuele wateroverlast wordt niet afgewenteld (Waterplan 2005).

Beoogde resultaten

  • 20 woningen en bedrijven hebben hun regenwater afgekoppeld en daarbij eventueel gebruik gemaakt van de afkoppelsubsidie van de gemeente.

4.7 Riolering

Wat willen we bereiken?

Het doelmatig inzamelen van huishoudelijk afvalwater en overtollig hemelwater

Het rioolwatersysteem in Wageningen moet voldoen aan de wet- en regelgeving. Hier zorgen we voor door uitvoering van het VGRP.

Dit is een wettelijke taak.

4.7.1 Riolering

Het rioolwatersysteem voldoet aan de wettelijke regelgeving.

Beoogde resultaten

  • Het conserverend VGRP (verbreed gemeentelijk rioleringsplan) 2010-2015 is verder uitgevoerd.
  • Er is gestart met de Rioolvervanging Benedenbuurt i.c.m. een warmtenet t.b.v. de energietransitie.
  • Er zijn voorbereidingen getroffen voor de verbetering/vervanging van riolering Wijk van de Toekomst Nude.

4.8 Gezondheids- en externe veiligheidsrisico’s zijn beperkt

Wat willen we bereiken?

Gezondheids- en externe veiligheidsrisico’s zijn beperkt

De gemeente wil geluidsoverlast verminderen door beleidsplannen uit te voeren. Naar bedrijven nemen we een adviserende rol aan voor wat betreft geluidsvoorschriften. Daarnaast toetsen en monitoren we of de luchtkwaliteit en de externe veiligheid aan de wettelijke norm voldoen.

In 2018 is een motie door de gemeenteraad aangenomen waarin is besloten dat de gemeente bij nieuwe ontwikkelingen de normen van de World Health Organisation in beeld brengt. Ook moet de gemeente zwervende dieren opvangen en overlast van
plaagdieren beperken.


Alle zojuist genoemde maatregelen zijn wettelijke taken die de gemeente moet uitvoeren.

4.8.1 Geluid

Geluidsoverlast is verminderd.

Beoogde resultaten

  • Alle ruimtelijke ontwikkelingen waarvoor een akoestisch onderzoek wordt opgesteld, worden behalve aan de Wet geluidhinder, ook aan de WHO-normen getoetst.
  • Reduceren wegverkeerslawaai: bij 3 wegrenovaties/onderhoudsrondes is geadviseerd over het reduceren van wegverkeerslawaai.
  • Monitoring muziekgeluid bij 2 grote evenementen.
  • Reduceren geluidsoverlast bedrijven: 5 bedrijven zijn geadviseerd over maatregelen om geluidsoverlast te beperken.

4.8.2 Luchtkwaliteit

Luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke norm.

Beoogde resultaten

  • Alle ruimtelijke ontwikkelingen waarvoor een luchtkwaliteitsonderzoek wordt opgesteld, worden behalve aan de Wet milieubeheer, ook aan de WHO-normen getoetst.
  • De luchtkwaliteit rondom de drukste wegen in Wageningen is gemonitord: Lawickse Allee, Ritzema Bosweg, Kortenoord Allee, Nijenoord Allee, Diedenweg, Rooseveltweg, Mansholtlaan.

4.8.4 Plaagdieren

Beperken overlast plaagdieren.

Beoogde resultaten

  • Aan de wettelijke zorgplicht aangaande voorkomen overlast eikenprocessierups is voldaan.
  • Aan de wettelijke zorgplicht aangaande bestrijden van overlast van ratten is voldaan.

Algemene informatie programma 4

BG21 - Huishoudelijk fijn restafval

Bron: CBS - Statistiek huishoudelijk afval

Eenheid: Kilogram per inwoner

De vergelijking wordt gemaakt tussen Wageningen en een landelijk gemiddelde van alle gemeenten. Wanneer Wageningen wordt vergeleken met gemeenten met dezelfde hoogbouwklasse dan scoort ze ongeveer gemiddeld.

Regio 2016 2017 2018
Nederland 189 Kg 178 Kg 172 Kg
Wageningen 126 Kg 118 Kg 116 Kg

BG21 - Hernieuwbare elektriciteit

Bron: RWS Leefomgeving

Eenheid: Percentage hernieuwbare energie t.o.v. het energieverbruik

Regio 2016 2017 2018
Nederland 15,3 % 16,8 % 18,5 %
Wageningen 2,3 % 3,1 % 5,3 %

Beleidskader

Het beleid van Wageningen is vastgelegd in de volgende documenten:

Verordeningen

  • Algemene subsidieverordening (2007)

Beleidsnota’s

  • Routekaart Wageningen (2015)
  • Klimaatneutraal in 2030 (2012)
  • Herijking klimaatbeleid (2015)
  • Klimaatplan 2017-2021
  • Beleidsnotitie Duurzaam Bouwen Wageningen 2017-2021
  • Visie Buitengebied (2020)
  • Concept Regionale Energiestrategie (RES) 2020
  • Bodemkwaliteitskaart 2018 en nota bodembeheer (2012)
  • Afvalbeleidsplan (2012)
  • Verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (2011-2015)
  • Beleidsregels hogere waarde Wet Geluidhinder (2008)
  • Waterplan (2005)
  • Baggerplan (2003-2012)
  • Optimalisering afvalwaterstudie (2002)

Betrokkenheid verbonden partijen

De volgende verbonden partijen zijn betrokken bij het behalen van de doelstellingen uit het programma:

Afvalcombinatie De Vallei (ACV)

Voor de inzameling van huishoudelijk afval, straat- en rioolreiniging, gladheidsbestrijding, plaagdierbestrijding werkt de gemeente samen met de ACV. ACV is een naamloze vennootschap met verschillende dochterondernemingen. De aandelen zijn in het bezit van de gemeenten Ede, Wageningen, Renkum en Veenendaal. ACV Gemeenten voert de opdrachten van de deelnemende gemeenten uit.

Regio Foodvalley

Regio Foodvalley is een samenwerkingsverband van acht gemeenten, met samen 330.000 inwoners. De Gemeente Wageningen neemt deel aan RegioFoodvalley middels een gemeenschappelijke regeling. Op gebied van klimaat, afval en bodem vindt afstemming en - waar relevant – samenwerking plaats. Op gebied van klimaat wordt in opdracht van het Rijk gewerkt aan een Regionale Energiestrategie.

Omgevingsdienst De Vallei

De OddV voert in opdracht van de gemeente taken uit op het gebied van vergunningverlening en handhaving.

 

De onderstaande partijen zijn in formele zin geen verbonden partijen, maar zijn wel relevant voor de realisatie van de doelstellingen uit het programma:

Platform Water Vallei en Eem
Het doel van het platform is een betere afstemming en samenwerking realiseren tussen partijen in beleid en uitvoering én in de uitwisseling van kennis en ervaring op het gebied van water, riolering en klimaatadaptatie.

Stichting Wageningen Werkt Duurzaam

De stichting heeft als missie de samenwerking van Wageningse bedrijven en instellingen aan een duurzame, klimaatneutrale, circulaire en groene economie in Wageningen te bevorderen. De gemeente is subsidieverlener, participant en samenwerkingspartner van de stichting.

Wat mag het kosten?

De lasten, baten en het saldo van het programma Milieu zijn als volgt:

Bedrag x € 1.000 Werkelijk 2019 Begroting 2020 Begroting 2021 Raming 2022 Raming 2023 Raming 2024
LASTEN
Nieuw beleid - - - - - -
Bestaand beleid 7.834 7.839 8.237 8.228 8.430 8.595
Totale lasten 7.834 7.839 8.237 8.228 8.430 8.595
BATEN
Nieuw beleid - - - - - -
Bestaand beleid 7.653 7.925 8.129 8.120 8.279 8.399
Totale baten 7.653 7.925 8.129 8.120 8.279 8.399
SALDO
Nieuw beleid - - - - - -
Bestaand beleid -182 86 -108 -108 -151 -196
Totaal saldo -182 86 -108 -108 -151 -196

 

Baten en lasten per jaar (incl. nieuw versus bestaand beleid)

 

In onderstaande tabel is de verdeling per product opgenomen:

Bedrag x € 1.000 Werkelijk 2019 Begroting 2020 Begroting 2021 Raming 2022 Raming 2023 Raming 2024
LASTEN
Afvalverwijdering en- verwerking 4.214 4.081 4.269 4.351 4.430 4.510
Riolering En Waterzuivering 2.045 2.119 2.045 2.138 2.190 2.207
Waterkering, afwatering en landaanwinning 170 208 439 281 284 286
Dierenwelzijn 68 63 64 66 67 68
Plaagdierbestrijding 101 65 116 117 119 120
Energiebeheer 954 1.019 994 969 1.027 1.084
Milieubeheer 281 284 310 306 313 319
Totale lasten 7.834 7.839 8.237 8.228 8.430 8.595
BATEN
Afvalverwijdering en- verwerking 4.878 5.158 5.410 5.508 5.608 5.710
Riolering En Waterzuivering 2.515 2.585 2.547 2.610 2.669 2.687
Waterkering, afwatering en landaanwinning - - 170 - - -
Dierenwelzijn - - - - - -
Plaagdierbestrijding - - - - - -
Energiebeheer 243 182 2 2 2 2
Milieubeheer 16 - - - - -
Totale baten 7.653 7.925 8.129 8.120 8.279 8.399
SALDO -182 86 -108 -108 -151 -196

 

Verdeling middelen per product (incl. wettelijke versus niet wettelijke taken):

 

In onderstaande tabel is de verdeling per hoofddoel opgenomen:

Bedrag x € 1.000 Begroting 2021
LASTEN
4.1 Klimaatneutraal 2030 1.251
4.2 Klimaatadaptatie -
4.3 Huishoudelijk afval 4.119
4.4 Bodemkwaliteit 203
4.5 Waterlopen -
4.6 De Grift 439
4.7 Riolering 2.045
4.8 Gezondheids- en externe veiligheidsrisico’s zijn beperkt. 181
Totale lasten 8.237
BATEN
4.1 Klimaatneutraal 2030 2
4.2 Klimaatadaptatie -
4.3 Huishoudelijk afval 5.410
4.4 Bodemkwaliteit -
4.5 Waterlopen -
4.6 De Grift 170
4.7 Riolering 2.547
4.8 Gezondheids- en externe veiligheidsrisico’s zijn beperkt. -
Totale baten 8.129
SALDO -108