Programma 3 Bestuur en organisatie

De gemeente voert de wettelijk taken dienstverlenend uit en toont zich een betrouwbare partij richting inwoners, bedrijven en instellingen.

Doel: 3.1.1 De gemeente borgt dat de dienstverlening altijd voldoet aan de (nieuwe) wettelijke taken.

Resultaten

• WOO (Wet Open Overheid) in lijn met wetgeving geïmplementeerd.
• Nieuwe Archiefwet in lijn met wetgeving geïmplementeerd.

Doel: 3.1.2 De gemeente levert dienstverlening met een hoge klanttevredenheid.

Resultaten

• We werken met servicenormen, monitoren klanttevredenheid en leveren een staat van de dienstverlening op. 
• We organiseren verkiezingen voor het waterschap en de Provinciale Staten.
• De basisregistraties waaronder BRP (Basis Registratie Personen), BAG (Basisadministratie Adressen en Gebouwen), BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie), WOZ (Waardering Onroerende Zaken) zijn op orde.
• We bieden toegankelijke, transparante en veilige dienstverlening en dragen zorg voor gelijke informatiepositie.

Doel: 3.1.3 De gemeente staat midden in de gemeenschap en is een betrouwbaar partner van inwoners, bedrijven en instellingen.

Resultaten

• We zijn duidelijk en transparant over onze rol in processen en wat inwoners, organisaties en bedrijven van ons kunnen verwachten.

Doel: 3.1.4 De gemeente heeft een actief participatiebeleid en investeert continu in democratische vernieuwing.

Resultaten

• Alle inwoners, bedrijven en organisaties worden uitgenodigd om initiatieven te nemen, mee te praten en mee te ontwikkelen aan gemeentelijk beleid, projecten en ontwikkelingen (samen).
• We communiceren in begrijpelijke en toegankelijke ‘Klare Taal’ (B1 niveau) om iedereen de mogelijkheid te bieden om mee te doen
• We maken gebruik van diverse (gerichte) communicatiemiddelen om ook moeilijk bereikbare inwoners te informeren en betrekken 

Doel: 3.1.5 De gemeente is gastvrij in haar stadhuis als Huis van de Stad.

Resultaten

• Meerdere maatschappelijke activiteiten laten plaats vinden in het Stadhuis.

Wetswijzingen of nieuwe wetten worden ofwel in aantal ofwel in zorgvuldigheid matig gelanceerd, waardoor de tijdsbesteding en verwerkingscapaciteit in de knel kan komen.

De gemeente beheerst haar kritische processen en voert een verantwoord financieel beleid.

Doel: 3.2.1 We stellen vast dat we onze kritische processen beheersen.

Resultaten

• Positieve ENSIA-zelfevaluatie/audit. De ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information)-audit  is de methode waarmee een gemeente zich moet verantwoorden over de staat van de gegevensveiligheid en informatiebeveiliging.
• LEAN-procesinterventies. LEAN is een methode om de bedrijfsprocessen gericht te optimaliseren en verbeteren.
• Rapport doelmatigheidsonderzoek.
• We hebben voor alle kritische processen een noodplan voor crises.

Doel: 3.2.2 We passen risicomanagement toe bij de voorbereiding van, besluitvorming over en uitvoering van beleid.

Resultaten

• Actueel gemeentelijk risicoprofiel
• Actueel weerstandsvermogen
• Actuele nota risicomanagement en weerstandsvermogen
• Nieuwe Governance-, Risk- en Compliance (GRC) -applicatie

Doel: 3.2.3 We voeren financieel een gezond beleid volgens de maatstaf : ‘Een structureel en reëel begrotingsevenwicht’.

Resultaten

• Het saldo van de begroting 2027 in de Programmabegroting 2027 is structureel en reëel sluitend. 
• De meerjarenraming 2028-2030 geeft een reëel én structureel sluitend beeld.

Doel: 3.2.4 We sturen op tijdige en juiste inzet van de beschikbaar gestelde financiële middelen.

Resultaten

• We rapporteren tijdig via bestuursrapportages op afwijkingen;
• Begrotingswijzigingen worden tijdig aan de raad voorgelegd en vastgesteld.

Doel: 3.2.5 We verantwoorden de inzet van financiële middelen tijdig, juist en volledig.

Resultaten

• Financiële middelen worden rechtmatig besteed en er wordt tijdig, juist en volledig verantwoording afgelegd aan de raad.
• Positieve getrouwheidsverklaring van de accountant bij de jaarstukken.

• De toenemende omvang, complexiteit en snelheid van interne en externe ontwikkelingen, waaronder wijzigingen in wet- en regelgeving, leggen grote druk op het op orde brengen en houden van de kritische processen.
• De ontwikkeling van rijksmiddelen voor gemeenten blijft onzeker, terwijl gemeenten verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van medebewindstaken (Jeugdwet, Participatiewet, Wmo). Door deze decentralisatie en financiering via het gemeentefonds bestaat het risico dat de beschikbare middelen niet toereikend zijn, waardoor het structureel sluitend krijgen van de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030 onder druk staat

Wij zijn een Fitte Organisatie wanneer we voldoende aandacht besteden aan de fysieke en mentale gezondheid van onze medewerkers en hen in staat stellen regie te voeren op hun eigen inzetbaarheid. Een Fitte Organisatie zijn wij ook wanneer wij passend georganiseerd zijn (het Engelse fit) en voldoende wendbaar zijn om onze verantwoordelijkheden en ambities waar te maken.

Doel: 3.3.1 We zorgen voor een waarderende en inclusieve werkcultuur.

Resultaten:

• We brengen intern en extern DIG-beleid (Diversiteit, Inclusie & Gelijkwaardigheid) in samenhang  in de praktijk. 
• Onze medewerkers dragen actief bij aan een sociaal veilige- en inclusieve werkomgeving door gewenst gedrag te stimuleren, ongewenst gedrag bespreekbaar te maken en als omstander adequaat te handelen wanneer situaties daarom vragen.
• Elkaar aanspreken en feedback geven en ontvangen is een vanzelfsprekend onderdeel in onze samenwerking en onderwerp in Het Goede Gesprek.  
• We hebben een sterke en aantrekkelijke arbeidsmarktpositie, waardoor we gekwalificeerde medewerkers vinden voor openstaande vacatures en bestaande medewerkers behouden. 
• Wij hebben een transparant functie- en loongebouw passend bij de ontwikkelingen van onze organisatie. 
• We geven nieuwe medewerkers een Warm Wagenings Welkom zodat zij zich snel thuis voelen in onze organisatie.
• We hebben aandacht voor alle levens- en loopbaanfasen van onze medewerkers.  

Doel: 3.3.2 We vergroten het sturend- en aanpassingsvermogen van de organisatie.

Resultaten:

• We werken binnen steeds meer teams procesgericht, hebben daar het proceseigenaarschap goed belegd en houden onze processen actueel. 
• Doorontwikkelen en borgen van Portfoliomanagement, zodat het Management Team (MT) in samenwerking met het college meer inzicht- en grip heeft om te sturen. 
• Projectmatig werken gebeurt organisatiebreed op een professionele en voldoende eenduidige wijze. 
• Onze managementinformatie (onder andere onze dashboards en Tellen en Vertellen) bevat betekenisvolle sturingsinformatie zodat het MT meer inzicht en grip heeft om te sturen. 
• We brengen in kaart waar we de komende jaren in moeten investeren om een toekomstbewuste organisatie (arbeidsmarkt, geopolitiek, digitalisering en polarisatie) te zijn.
• We ontwikkelen en implementeren een visie op leiderschap.

Doel: 3.3.3 We zetten de duurzame inzetbaarheid en het werkplezier van onze medewerkers centraal.

Resultaten:

• Wij zorgen ervoor dat het verzuimpercentage structureel onder het landelijk gemiddelde voor gemeenten blijft.
• We zetten in op de wendbaarheid van onze medewerkers zodat zij in staat zijn om snel in te kunnen spelen op veranderingen.
• We zetten beleid en instrumenten in om (sociaal-)veilig, gezond en vitaal te (blijven) werken.
• Met het leer- en ontwikkelplan (LOP) en ons leerplatform Waaglab versterken we de ontwikkeling van medewerkers én het leer- en verandervermogen van onze organisatie.
• Met een periodiek medewerkers betrokkenheidsonderzoek en/of organisatiedialoog creëren we gezamenlijk inzicht in- en gesprek over de verbeterkansen in de organisatie en vertalen we die naar acties. 
• We organiseren gedurende het jaar verschillende bijeenkomsten om elkaar te ontmoeten en te inspireren.   
• We hebben een moderne werkplek om (hybride) te kunnen (samen)werken en houden daarmee rekening met de functies en behoeften van de verschillende locaties. 
• Binnen de organisatie zijn medewerkersnetwerken en ontmoetingsgroepen actief die bijdragen aan verbinding, inclusie en onderling begrip. Deze groepen bieden ruimte voor ontmoeting, kennisdeling en het zichtbaar maken van diverse perspectieven, waardoor medewerkers zich meer gezien, gehoord en vertegenwoordigd voelen.

• Hoge ambities die niet allemaal uitvoerbaar zijn met de inzet van de huidige organisatie, waardoor er mogelijk te weinig mensen en middelen zijn om ze uit te voeren.
• Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt waardoor onvoldoende capaciteit beschikbaar is. 
• De hoeveelheid interne en externe ontwikkelingen en het veranderpotentieel van de organisatie kunnen het realiseren van de hoge ambities in de weg zitten.

De gemeente zet data en digitalisering optimaal, veilig en privacyvriendelijk in. Hiermee ondersteunen we inwoners, ondernemers, partners en eigen medewerkers zo goed mogelijk.

Doel: 3.4.1 Medewerkers digitaal vaardig en bewust houden.

Resultaten:

• Nieuwe en bestaande medewerkers kennen de Wageningse ICT (Informatie- en Communicatie Technologie) en hoe ze die slim, veilig en privacybewust inzetten in hun werk.
• Medewerkers blijven op de hoogte van de belangrijkste technologische ontwikkelingen en wat dit voor hun werk betekent (toepassing, kansen en aandachtspunten).

Doel: 3.4.2 Sturen op beleid en uitvoering met data.

Resultaten:

• Er zijn instrumenten om te sturen op beleid, bedrijfsvoering en uitvoering.
• Maatschappelijke opgaven worden zoveel mogelijk ondersteund met data om het effect van ons handelen te kunnen monitoren.
• Er zijn afspraken over eigenaarschap, gebruik en beheer van data.

Doel: 3.4.3 Online-dienstverlening en ICT-landschap bij de tijd houden.

Resultaten:

• De online dienstverlening is afgestemd op het Wageningse dienstverleningsconcept.
• Er is beleid en architectuur voor de data- en digitaliseringsvraagstukken van de komende 3 jaren.
• Applicaties staan in de Cloud tenzij anders bepaald.
• Bij vernieuwingen passen we moderne en bewezen standaarden en toepassingen toe.
• We hebben een roadmap ICT opgesteld waarin de ICT-projecten zijn geprioriteerd.

Doel: 3.4.4 Grip houden op informatieveiligheid en privacy.

Resultaten:

• Het sturen op risico’s en treffen van maatregelen passend bij wet- en regelgeving is geborgd in de organisatie.
• Er zijn jaarlijks prioriteiten opgesteld in een jaarplan of roadmap.
• Er vindt een jaarlijkse verbetercyclus plaats voor bedrijfscontinuïteitsmanagement.

Doel: 3.4.5 De Informatiserings- & Automatiseringsorganisatie toekomstbestendig houden.

Resultaten:

• Het professionaliseren van de I&A-organisatie.
• Beleggen van taken die voortkomen uit de AI-verordening.
• Evaluatie van de nieuwe werkwijze en ICT-dienstverlening.

• De hoeveelheid en complexiteit van interne en externe ontwikkelingen, waaronder wettelijke wijzigingen, volgen elkaar zo snel op dat er te weinig mensen en middelen zijn om ze te kunnen uitvoeren.
• Krapte op de arbeidsmarkt, waardoor we moeilijk over specifieke kennis en ervaring kunnen beschikken.
• De implementatie van complexe wet- en regelgeving en het ontbreken van extra financiële middelen vanuit het Rijk hiervoor.

Verordeningen:

• Verordening Rekenkamer (2024)
• Reglement van Orde voor de Politieke Avond van de gemeente Wageningen (2024)
• Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Wageningen 2024
• Inspraakverordening (2007)
• Referendumverordening Wageningen (2006)
• Verordening Raadplegend Referendum van de gemeente Wageningen (2015)
• Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning gemeente Wageningen (2026)
• Verordening burgerinitiatief gemeente Wageningen (2003)
• Legesverordening Wageningen (2027)

Beleidsnota’s:

• In dit programma zijn de actuele ambities gekoppeld aan:
• 3.1 Een dienstverlenende en betrouwbare gemeente
• 3.2 De gemeente in control en financieel gezond
• 3.3 Een fitte organisatie
• 3.4 Een digitale organisatie
• Deze ambities zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord:
• Welke doelen willen we bereiken om te komen tot de ambitie?
• Welke resultaten moet het opleveren?
• Dienstverleningsconcept (2021)
• Strategisch beleid gegevensbescherming en informatieveiligheid (2025)
• Kanalen en middelenstrategie (2025)
• Toekomstvisie Herdenken, koesteren en agenderen van Vrijheid 2025-2030

Verordeningen

• Verordening watertoeristenbelasting 2027
• Verordening afvalstoffenheffing 2027
• Verordening begraafrechten 2027
• Verordening hondenbelasting 2027
• Verordening onroerendezaakbelastingen 2027
• Verordening precariobelasting 2027
• Verordening reclamebelasting 2027
• Verordening rioolheffing 2027
• Verordening toeristenbelasting 2027
• Verordening leges 2027
• Verordening marktgeld 2027
• Verordening scheepvaartrechten 2027
• Verordening parkeerbelasting 2027
• Verordening veergelden Lexkesveer 2027
• Financiële verordening gemeente Wageningen 2025 (vastgesteld op 27 oktober 2025)
• Financieringsstatuut gemeente Wageningen (vastgesteld op 5 november 2024)
• Controleverordening gemeente Wageningen, 2e wijziging (geldend vanaf 1-1-2024)
• Verordening leningverstrekking en garantieverlening (vastgesteld in 2021)

Beleidsnota’s

• Nota risicomanagement en weerstandsvermogen Wageningen 2022
• Nota reserves en voorzieningen gemeente Wageningen 2024
• Nota waarderen, activeren en afschrijven gemeente Wageningen 2024
• Nota indexeren gemeente Wageningen 2024
• Beleidsregels ‘Garantstellingen gemeente Wageningen’ (vastgesteld in 2008)

De volgende verbonden partijen zijn betrokken bij de uitvoering en realisatie van de doelstellingen uit het programma:

Bank Nederlandse gemeenten (BNG):
De activiteiten van de bank richten zich op de financiering van de activiteiten van publieke instellingen.

De volgende wettelijk verplichte beleidsindicatoren hebben betrekking op programma 3 Bestuur en organisatie:

• Demografische druk
• Formatie
• Bezetting
• Apparaatskosten
• Externe inhuur
• Overhead
• WOZ-waarde woningen
• Woonlasten eenpersoonshuishouden
• Woonlasten meerpersoonshuishouden

Zie hiervoor het hoofdstuk Wettelijk verplichte beleidsindicatoren.

Hieronder zijn drie financiële tabellen opgenomen die inzicht geven in de kosten van dit programma. De lasten en baten zijn hier inclusief reservemutaties.