Paragraaf 6 Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft inzicht in de gemeentelijke (lokale) heffingen en belastingen. Hierbij gaat het zowel om de gebonden als de ongebonden heffingen en belastingen. Van gebonden heffingen is het bestedingsdoel wettelijk bepaald, zoals bij de rioolheffing en de  afvalstoffenheffing. Van ongebonden heffingen en belastingen is het bestedingsdoel niet wettelijk bepaald, bijvoorbeeld de OZB (onroerendezaakbelasting). De baten en lasten van de ongebonden heffingen en belastingen maken deel uit van het programma Algemene dekking en onvoorzien. De baten en lasten van de gebonden heffingen zijn meegenomen in de betreffende programma’s.

De lokale heffingen en belastingen vormen een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. Deels dienen heffingen en belastingen als algemeen dekkingsmiddel voor de gemeentelijke uitgaven, deels ter verrekening van de kosten van de specifieke dienstverlening. Wageningen kent de volgende lokale heffingen en belastingen:

Ongebonden:

• Onroerendezaakbelastingen (OZB)
• Hondenbelasting
• Parkeerbelastingen
• Precariobelasting (bovengronds)
• Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting
• Reclamebelasting

Gebonden:

• Afvalstoffenheffing
• Rioolheffing
• Leges
• Scheepvaartrechten
• Veergelden
• Begraafrechten
• Marktgelden

De gemeente heeft een kwijtscheldingsbeleid voor de minima. Na het overzicht heffingen en belastingen wordt het kwijtscheldingsbeleid toegelicht.

Ongebonden heffingen:

Onroerende-zaakbelastingen (OZB

De tarieven (percentages) voor de OZB werden voorheen voorlopig vastgesteld en later definitief gemaakt. Daarvoor waren er twee raadsvoorstellen benodigd. Vanaf het belastingjaar 2026 worden de belastingverordeningen niet meer tegelijk met de begroting vastgesteld, maar in de laatste raadsvergadering van het jaar. Niet meer voorlopig, maar in één keer goed. Dat maakt dat de tarieven die hier zijn opgenomen nog niet zijn gecorrigeerd naar de resultaten uit de herwaardering Wet WOZ. De tarieven zijn wel aangepast naar de peilaanpassing die de gemeente Wageningen hanteert, zijnde 3,1%. Voor nadere informatie over de OZB verwijzen we naar de Verordening onroerende-zaakbelasting 2027. De definitieve percentages worden vóór 31 december 2026 vastgesteld en gepubliceerd.

Naast de peilaanpassing die wordt berekend in de tarieven, wordt in de begroting ook rekening gehouden met areaaluitbreiding, zowel bij woningen als niet-woningen.

Parkeerbelastingen

De parkeertarieven worden in 2027 geïndexeerd met 3,1%. De uurtarieven worden rekenkundig afgerond op € 0,10,  de overige tarieven op € 1,00.

In het Omgevingsprogramma Mobiliteit is opgenomen dat Wageningen in 2027 het gebied met parkeerregulatie uitbreidt. Dit zal effecten hebben op de begroting, maar is nu niet meegenomen. Zodra het college en de raad over de uitbreiding hebben besloten, zal dit financieel worden verwerkt in de Berap Voorjaar 2027.

Reclamebelasting 

Het tarief voor reclamebelasting wordt jaarlijks geïndexeerd. De regels hiervoor liggen vast in de Nota indexeren voor planning & control documenten.

Voor 2027 geldt een index van 3,4%. 

De tarieven 2027 worden dan voor de Hoogstraat € 853,56 (2026: € 825,49) en voor de overige straten € 640,16 (2026: € 619,11).

Precariobelasting 

De tarieven precariobelasting bovengronds worden voor 2027 geïndexeerd met 3,1%. Als basis voor de berekening zijn de niet-afgeronde tarieven van 2026 gebruikt.

Hondenbelasting

Jaarlijks indexeert gemeente de tarieven voor de hondenbelasting. Voor het jaar 2027 bedraagt deze indexatie 3,1 %.

Bij de controle op de hondenbelasting eind 2025 en in 2026 zijn meer dan 200 extra honden aangetroffen. De begroting is daarom aanvullend verhoogd met 200 maal de belasting voor een hond.

De totale baten voor de hondenbelasting zijn daarmee op 2027 geraamd op € 191.686.

Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting 

Tarievenoverzicht afgelopen jaren:

2025: € 2,10
2026: € 2,16

De toeristenbelasting wordt verhoogd met de algemene index van 3,1%. Dat leidt tot een nieuw tarief van € 2,23 per persoon per overnachting.

Gebonden heffingen:

Afvalstoffenheffing 

De tarieven voor de afvalstoffenheffing  stijgen in 2027 met de algemene index van 3,1%. In de tabel worden de tarieven voor de eerste set containers per zelfstandige woning vermeld.

De begroting voor de afvalstoffenheffing is in 2027 niet volledig kostendekkend. Om de begroting sluitend te maken, wordt een onttrekking van € 288.000 aan de egalisatiereserve afval voorzien. Gezien de omvang van de reserve betreft dit een beperkte onttrekking.

De reserve wordt bewust grotendeels in stand gehouden, omdat de afvalverwerkingskosten de komende jaren naar verwachting aanzienlijk zullen stijgen. Dit is met name het gevolg van de stapsgewijze verhoging van de afvalstoffenbelasting op restafval en de oplopende CO2-heffing. Hierdoor nemen de lasten naar verwachting toe met circa € 280.000 tot € 310.000 per jaar in 2028 en 2029, gevolgd door een aanvullende stijging van circa € 160.000 in 2030.

Vanaf 2028 wordt de egalisatiereserve ingezet om deze kostenstijgingen gedeeltelijk op te vangen. Hiermee kan de ontwikkeling van de afvalstoffenheffing voor inwoners worden gedempt en kunnen abrupte tariefstijgingen zoveel mogelijk worden voorkomen.

Rioolheffing 

De tarieven voor rioolheffing worden in 2027 geïndexeerd met 3,1%. In de tabel worden de tarieven voor woningen vermeld. 

Leges

De tarieven leges in de hoofdstukken 1, 2 en 3 worden in 2027 met 3,1% geïndexeerd, voor zover het geen tarieven betreft die landelijk worden vastgesteld (zoals reis- en identiteitsdocumenten en rijbewijzen). 

Veergelden

De veertarieven worden vanaf 2027 aangepast met als doel de opbrengsten met circa 7 à 8% (€ 50.000) te verhogen. De tariefaanpassing zal per verkeerscategorie verschillen en naar verwachting variëren tussen 0% en 15%. De definitieve 'Verordening op de heffing en de invordering van de veergelden Lexkesveer' wordt in december 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

 Voor deze voorgestelde tariefaanpassing zijn drie redenen.

1. Ten eerste ontvangt de gemeente Wageningen van de provincie Gelderland een bijdrage in het exploitatietekort van het veer. Aan deze bijdrage is de voorwaarde verbonden dat de gemeente actief onderzoekt welke maatregelen mogelijk zijn om het tekort te beperken.
2. Ten tweede zijn de tarieven sinds 2024 niet meer geïndexeerd; voor enkele categorieën geldt dat de tarieven al gedurende een langere periode ongewijzigd zijn gebleven.
3. Ten derde zijn de exploitatiekosten van het veer gestegen, met name als gevolg van hogere energiekosten. Het veer maakt gebruik van HVO100-brandstof, waarvan de prijs aanzienlijk is toegenomen. Om dezelfde reden heeft het Opheusdense veer zijn tarieven per 1 juli 2026 verhoogd. Met de gemeente Nederbetuwe is afgesproken de tarieven van beide veren zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen.

Scheepvaartrechten

De tarieven voor scheepsvaartrechten worden in 2027 geïndexeerd met 3,1%. 

Aanvullend hierop verrekenen we (een deel van) de hogere energiekosten in de tarieven. De 'Verordening op de heffing en de invordering van scheepvaartrechten Wageningen 2027’ wordt in december 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Begraafrechten 

De tarieven in de verordening begraafrechten worden in 2027 geïndexeerd met 3,1 %.

Medio 2026 wordt de exploitatie van de begraafplaats nader bekeken. Zo nodig leidt dit tot een nadere aanpassing van de tarieven of tot een apart voorstel aan de raad. De definitieve ‘Verordening op de heffing en de invordering van begraafrechten Wageningen 2027’ wordt in december 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Marktgelden

De tarieven voor de marktgelden worden in 2027 geïndexeerd met 3,1%.  

Aanvullend hierop verrekenen we (een deel van) de hogere energiekosten in de tarieven. De 'Verordening op de heffing en de invordering van marktgeld Wageningen 2027’ wordt in december 2026 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

De gemeente voert een actief en maximaal kwijtscheldingsbeleid voor inwoners met een minimum inkomen. Kwijtschelding wordt verleend op basis van een inkomen van maximaal 100% van de bijstandsnorm. Kwijtschelding wordt in 2027 verleend voor de afvalstoffenheffing (begroot € 249.000), de rioolheffing (begroot € 125.000) en de hondenbelasting (1e hond, begroot € 9.000). Daarnaast kunnen minima in aanmerking komen voor vergoeding van de legeskosten van identiteitsbewijzen (begroot € 4.000). Naar verwachting zullen circa 800 huishoudens gebruik maken van de kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, 100 huishoudens van de kwijtschelding hondenbelasting en 50 huishoudens van de kwijtschelding leges reisdocumenten.

Voor ondernemers als natuurlijke persoon bestaat onder bepaalde voorwaarden ook de mogelijkheid kwijtschelding te krijgen voor de genoemde heffingen en belastingen.

Voor de gebonden heffingen mag een gemeente niet meer dan de haar gemaakte kosten doorrekenen in de tarieven. Wageningen streeft naar een kostendekking van 100% per heffing. De kosten van de kwijtschelding mogen hierbij meegerekend worden. 

Voor toerekening van de overhead geldt het volgende: de directe uren worden verhoogd met een opslagpercentage. Het opslagpercentage wordt bepaald door de verhouding indirecte/directe kosten van de totale apparaatskosten. Het opslagpercentage voor 2027 bedraagt 85%.

Voor de leges geldt eveneens dat de gemeente over de verordening in zijn geheel niet meer dan de door haar gemaakte kosten mag doorberekenen in de tarieven. Hieronder geven we de kostendekkendheid per hoofdstuk aan.

Volledige omschrijving per hoofdstuk:

• Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening
• Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
• Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2

De geraamde opbrengsten van de heffingen en belastingen zijn als volgt:

Er zijn verschillende organisaties die de ontwikkeling van de lokale lasten volgen. Een van de meest neutrale en consistente onderzoeken is het jaarlijkse onderzoek van het Centrum onderzoek economie van de lagere overheden (Coelo). Een uitleg van de berekening en de uitkomsten van de onderzoeken zijn hier te vinden: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2026/bijlagen-2026-en-databestanden/

De berekening van de woonlasten is niet gelijk aan de berekening van de belastingcapaciteit in paragraaf 1 Weerstandsvermogen & risicobeheersing. In de berekening van het Coelo wordt de gemiddelde WOZ waarde berekend op uitsluitend koopwoningen. De gemeente Wageninen heeft relatief veel huur- en studentenwoningen. Doordat de WOZ-waarde van de huurwoningen over het algemeen lager ligt dan de gemiddelde WOZ-waarde van alleen koopwoningen leidt de berekening van de belastingcapaciteit tot een andere (lagere) waarde.

Voor een meerpersoonshuishouden waarvan de bewoners tevens eigenaar van de woning zijn, komt Wageningen in de Atlas van de lokale lasten 2026 (versie 14 april 2026, geraadpleegd op 8 juli 2026) van het COELO binnen de provincie Gelderland op de 36e plaats van de 51 gemeenten. Dit betekent dat Wageningen relatief hoge woonlasten heeft, maar in verhouding iets minder duur is geworden dan andere gemeenten. Voor de provincie Gelderland ziet de tabel er als volgt uit:

In onderstaande grafiek is op basis van de gegevens van het Coelo (https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2026/bijlagen-2026-en-databestanden/ versie 14-04-2026, geraadpleegd op 8-7-2026) de positie van Wageningen weergegeven op de landelijke ranglijst ten opzichte van het aantal gemeenten. Hoe hoger de rang hoe hoger de woonlasten ten opzichte van andere gemeenten. Wageningen neemt voor 2026 positie 254 in van de 342 gemeenten in Nederland. De relatieve positie van de Gemeente Wageningen is in de laatste jaren dalend.