Programma 1 ‘Wageningen sociaal’ gaat over al onze inzet op de sociale beleidsvelden. Zowel over onze wettelijke taken als de beleidsvelden waar we meer beleidsvrije ruimte hebben. Voor programma 1 staat de maatschappelijke opgave ‘Toekomstgericht Samenleven’ centraal. Binnen deze opgave werken we aan het garanderen van bestaanszekerheid voor al onze inwoners. We kijken hierbij specifiek naar inkomenszekerheid, de zekerheid van een (t)thuis en de zekerheid van toegang tot zorg.
In deze inleiding benoemen we de grootste ontwikkelingen in het sociaal domein, ingedeeld langs de opgave. We maken hierbij onderscheid tussen ontwikkelingen die direct bijdragen aan bestaanszekerheid en ontwikkelingen die voortbouwen op bestaanszekerheid of een ‘overige’ ontwikkeling zijn.
Eén van de grootste stappen van het afgelopen jaar willen we bijzondere aandacht geven. In 2025 heeft de gemeenteraad Samen Wageningen 2026: Een toekomstbestendig sociaal domein vastgesteld. We stelden in dit beleidskader prioriteiten vast, zodat we ons kunnen richten op wat we echt belangrijk vinden. Voor vier onderwerpen hanteren we een hoog ambitieniveau. Op deze onderwerpen willen we ons onderscheiden als gemeente en zoeken we naar de meest optimale invulling: zekerheid van voldoende inkomen, kwalitatief goede (asiel)opvang, sterke sociale basis en kansrijke start. Onze aandacht vanuit de maatschappelijke opgave klinkt hiermee ook door in de prioriteiten van het beleidskader.
Ontwikkelingen met een directe bijdrage aan bestaanszekerheid
In januari 2025 is de uitvoering van het inkomenszekerheidbeleid van start gegaan. Een grote stap die ook in de eerste maanden een flinke bijsturing heeft gevraagd. Na signalen uit de samenleving, is het beleid aangepast waardoor huishoudens een grotere financiële buffer hebben en meer maatwerk kunnen bieden voor de kosten van niet gezond zijn.
Waar nodig ondersteunen we inwoners om mee te doen in de samenleving en zo zelfstandig mogelijk te leven. Binnen de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) neemt de krapte op de arbeidsmarkt en daarmee nadelige gevolgen voor de beschikbaarheid van een aantal voorzieningen en diensten toe. De maatschappelijke en financiële effecten van onze ouder wordende samenleving zijn voorspeld en merkbaar in de praktijk.
Samen met de Valleiregio is de ETHOS-telling uitgevoerd. Dit is een grootschalig onderzoek dat dak- en thuisloosheid in kaart brengt. Als regio hebben we een aanpak beschreven om de dak- en thuisloosheid terug te dringen. Dit regionaal Actieplan Dakloosheid is vastgesteld door de colleges.
In programma 2 wordt de voortgang op de realisatie van de woonzorgvisie toegelicht. Onderdeel hiervan is het worden van een dementievriendelijke gemeente. In 2025 hebben we dit predicaat behaald. Daarnaast is het actieplan Samen dementievriendelijk Wageningen opgesteld. Dit plan wordt nu uitgevoerd.
Ontwikkelingen voortbouwend op bestaanszekerheid en overige ontwikkelingen
Met partners is ingezet op gelijke kansen en talentontwikkeling bij kinderen en jongeren. Een voorbeeld hiervan is de ‘bibliotheek op school’ en het project ‘School en omgeving'. Hiermee zetten we extra activiteiten in die moeten compenseren wat leerlingen niet vanuit hun omgeving aangeboden krijgen.
We zijn gestart met de implementatie van de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Belangrijk onderdeel hiervan is het vormgeven van een laagdrempelige toegang en een stevig lokaal team, beschikbaar voor inwoners van alle leeftijden.
Het programmaplan Goed werk is vastgesteld. Dit plan geeft invulling aan hoe we ons voorbereiden op de Participatiewet in balans. De Participatiewet wijzigt namelijk gefaseerd. Daarnaast is gemeente Wageningen in 2025 ook samen gaan werken met IW4 voor beschut werk.
Het project ‘Asielzoekers en werk’ is doorontwikkeld. In een samenwerking met het COA en de regionale werkgeversdienstverlening zijn inmiddels structureel 130 bewoners van het COA aan het werk.
Het project duurzame opvang vluchtelingen is gestart. Binnen dit project bouwen we aan een menswaardige opvang en huisvesting van vluchtelingen in Wageningen. Hierbij gaan we uit van kwalitatief goede opvang/huisvesting en begeleiding met een focus op ‘meedoen vanaf dag 1’. Daarbij kijken we naar asielvluchtelingen, ontheemden uit Oekraïne en statushouders in onze gemeente.
Wageningen zet zich in om sport en bewegen voor iedereen toegankelijk te maken. Er is met volle aandacht gewerkt aan de herijking van het sportbeleid. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met meer dan 50 sportaanbieders. Het sportbeleid is eind 2025 vastgesteld door het college en ligt nu voor bij de gemeenteraad.
Begin 2025 is het Cultuur Actieplan ‘Cultuur Dichtbij 2025-2026' vastgesteld. Het geeft een evaluatie van het vorige CAP en een update van nieuwe ontwikkelingen die acties vragen, bijvoorbeeld met een nieuwe stimuleringsregeling voor festivals. Ook is begonnen met het multifunctioneel maken van de kleine zaal van theater Junushoff. De verbouwing van de bibliotheek is in volle gang en vergevorderd.
80 jaar Vrijheid is groots gevierd. Wageningen was dit jaar gaststad van de ‘Nationale Start’, hier vond de aftrap plaats van alle festiviteiten op 5 mei in het land. 100.000 mensen bezochten onze bruisende stad. Samen met Wageningen45 hebben we de Toekomstvisie Herdenken, Koesteren en Agenderen van Vrijheid herijkt.
Op het gebied van Integrale Veiligheid hebben we uitvoering gegeven aan de prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. Daarnaast hebben we veel tijd en energie gestoken om de jaarwisseling en de periode daar voorafgaand veiliger te maken, bijvoorbeeld door de invoering van de afsteekzones. Ook hebben we een start gemaakt met het project ‘samen sterk; werken aan een veerkrachtige samenleving’. Tot slot hebben we een leerevaluatie uit laten voeren naar aanleiding van de incidenten op Bevrijdingsdag 2025. Deze leerpunten nemen we mee in de voorbereiding naar de volgende edities.
Op het gebied van gezondheid hebben we regionaal en met lokale partners samengewerkt aan een transformatieplan Mentale gezondheid. Dit plan heeft een subsidie van 6,6 miljoen euro opgeleverd. Hiermee krijgen inwoners sneller, dichter bij huis en beter passende, laagdrempelige ondersteuning en wordt sterker ingezet op preventie van mentale problemen.
In 2025 begonnen we met een verkenning wat nodig is voor een inclusief Wageningen. Zo hebben we stadsgesprekken georganiseerd en met inwoners en belangenorganisaties gesproken. Ook keken we naar de rol van ervaringsdeskundigheid, en hebben we (maatschappelijke) partners geraadpleegd. Eind 2025 stelden wij de uitgangspunten voor beleid op. Ondertussen gaven we invulling aan betekenisvolle dagen, waaronder Keti Koti en Orange the World. Beoogd maatschappelijk effect