Financiële samenvatting

Deze financiële samenvatting biedt op hoofdlijnen inzicht in de financiële uitkomsten van 2025. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de belangrijkste verschillen tussen begroting en realisatie en op de financiële positie per 31 december 2025. De bedragen in de tabellen zijn opgenomen in duizenden euro’s. Een toelichting op de gebruikte financiële begrippen is opgenomen in de bijlagen.

Deze financiële samenvatting biedt op hoofdlijnen inzicht in de financiële uitkomsten van 2025. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de belangrijkste verschillen tussen begroting en realisatie en op de financiële positie per 31 december 2025. De bedragen in de tabellen zijn opgenomen in duizenden euro’s. Een toelichting op de gebruikte financiële begrippen is opgenomen in de bijlagen.

Overzicht baten en lasten 2025

Resultaat 2025

De jaarrekening 2025 sluit na reservemutaties met een positief resultaat dat € 1,7 miljoen hoger is dan begroot. In deze financiële samenvatting lichten wij de grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting toe. Voor de volledige analyse van alle financiële afwijkingen verwijzen wij naar de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening. Om de duiding te vereenvoudigen, zijn de belangrijkste afwijkingen ondergebracht in drie categorieën:

1.  Externe financiële ontwikkelingen;

2.  Incidentele en niet-beïnvloedbare afwijkingen;

3.  Afwijkingen door sturing en/of uitvoering.

Per categorie zijn hieronder de grootste afwijkingen opgenomen, gevolgd door een bestuurlijke toelichting.

Externe financiële ontwikkelingen

Binnen deze categorie gaat het om middelen die het Rijk gedurende het jaar beschikbaar heeft gesteld en die niet meer in de begroting 2025 konden worden verwerkt. De grootste afwijking betreft de bonus-SPUK Realisatiestimulans Woningbouw van € 1,0 miljoen, samenhangend met de realisatie van 148 betaalbare woningen. Daarnaast is € 0,6 miljoen ontvangen voor duurzame opvangplekken voor vluchtelingen. Ook de decembercirculaire gemeentefonds 2025 leidde tot een extra voordeel van € 0,2 miljoen. Deze posten hebben het resultaat positief beïnvloed, maar zijn niet het gevolg van een inhoudelijke bijstelling van gemeentelijk beleid.

Incidentele en niet beïnvloedbare afwijkingen

Deze categorie bevat vooral incidentele lasten die het resultaat in 2025 negatief hebben beïnvloed. De grootste post is de extra dotatie aan de voorziening voor wethouderspensioenen van € 1,5 miljoen, samenhangend met de overgang naar het ABP (pensioenfonds) per 1 januari 2028. Daarnaast is sprake van naheffingen van de Belastingdienst van in totaal € 1,3 miljoen voor btw, Btw-compensatiefonds (BCF) en loonheffing over voorgaande jaren. Tot slot is een incidenteel hogere dotatie aan de voorziening voor wachtgelden van voormalige wethouders verwerkt van € 0,3 miljoen. Deze posten zijn niet structureel, maar drukken wel op het resultaat van 2025.

Afwijkingen door sturing en/of uitvoering

Deze categorie laat zien waar uitvoering, ramingen en beheersing hebben geleid tot afwijkingen ten opzichte van de begroting. Er is een voordeel van € 0,9 miljoen door lagere salarislasten en personele inhuur. Dit voordeel hangt samen met onbenutte vacatureruimte en met het kunnen toerekenen en declareren van ambtelijke uren aan projectgelden, onder meer voor klimaat en energie, opvang van ontheemden uit Oekraïne, de inrichting van overheidsbrede loketten en de uitvoering van de Omgevingswet. Dat maakt dit voordeel gedeeltelijk incidenteel van aard en gedeeltelijk structureel. Ook zijn de bijdragen voor bovenwijkse voorzieningen € 0,9 miljoen hoger uitgekomen dan begroot. Deze bijdrage hangt samen met de voortgang en afrekening van ruimtelijke ontwikkelingen en moet daarom worden gezien als een uitvoeringsafwijking binnen het fysieke domein. De ontvangst is incidenteel van aard en wordt voorgesteld toe te voegen aan de reserve bovenwijkse voorzieningen. Verder leiden budgetoverhevelingen en reserveringen voor meerjarige projecten (€ 0,7 miljoen) en andere middelen die beschikbaar moeten blijven voor bestaande beleidsdoelen (€ 0,7 miljoen) tot een voordelig resultaat in 2025, zonder dat sprake is van vrij besteedbare ruimte. Ook is sprake van technisch foutieve ramingen die per saldo een voordeel van € 0,4 miljoen opleveren.

Daartegenover staan nadelen in het kader van projectcontrol en -beheersing, doordat minder uren zijn gerealiseerd op grondexploitaties, kostenverhaallocaties en projecten en daardoor ook minder overhead kon worden toegerekend. Het effect hiervan is dat meer lasten drukken op het huidige jaar 2025.

Financiële positie

De beschikbare weerstandscapaciteit is het geheel aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken.
In onderstaande tabel is te zien hoe de beschikbare weerstandscapaciteit zich in 2025 heeft ontwikkeld:

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Deze ratio geeft weer in welke mate financiële risico’s kunnen worden opgevangen en geeft daarmee inzicht in de robuustheid van de begroting en de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dus op de mogelijkheden om op korte termijn financiële tegenvallers te kunnen opvangen zonder direct in de begroting en de beleidsambities te hoeven ingrijpen.
Het weerstandsvermogen wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Per 31 december 2025 bedraagt het weerstandsvermogen:

Als norm is gesteld dat het weerstandsvermogen tenminste 1,0 (kwalificatie ‘Ruim voldoende’) moet bedragen. Aan deze norm wordt op 31 december 2025 voldaan, met een ratio van 1,01 met bijbehorende kwalificatie ‘Ruim voldoende’. 

Overige financiële kengetallen

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van een aantal belangrijke financiële kengetallen. De wettelijk verplichte kengetallen zijn: netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen), solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit. De kapitaallastenratio is een eigen kengetal van gemeente Wageningen.

Toelichting bij de kengetallen

Per kengetal geven we hieronder aan hoe het zich verhoudt tot de (streef)norm. Om de inzichtelijkheid te vergroten, begint ieder kengetal met een korte uitleg.

Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Om duidelijk te maken wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast, wordt de netto schuldquote berekend zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Voor het kengetal Netto schuldquote, zonder en met correctie, geldt de norm: Wageningen valt altijd in de categorie < 90.

De solvabiliteitsratio
Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen (balanstotaal). Voor het kengetal solvabiliteitsratio wordt uitgegaan van de volgende norm: Wageningen scoort niet lager dan 30%.
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen op de lange termijn te voldoen. De solvabiliteitspositie geeft een indicatie van het aanwezige buffervermogen om financiële risico’s en tekorten in de toekomst op te kunnen vangen.

Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten.
Bij een jaarrekening is er geen sprake van een raming na het rekeningjaar. Dus kan de beoordeling alleen goed zijn (als het rekeningjaar boven de 0 uitkomt), of onvoldoende (als het rekeningjaar onder de 0 uitkomt). Bij de jaarrekening geldt deze beoordeling overigens alleen voor de cijfermatige uitkomst van het kengetal. Voor de structurele exploitatieruimte geldt de streefnorm: de structurele exploitatieruimte van Wageningen is minimaal 0%.

De beschikbare weerstandscapaciteit is het geheel aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken.
In onderstaande tabel is te zien hoe de beschikbare weerstandscapaciteit zich in 2025 heeft ontwikkeld: