Paragraaf 6 Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft inzicht in de heffingen van de gemeente Wageningen. Hierbij gaat het zowel om de gebonden als de ongebonden heffingen. Van gebonden heffingen is het bestedingsdoel wettelijk bepaald, bijvoorbeeld van de afvalstoffenheffing. Van ongebonden heffingen is het bestedingsdoel niet wettelijk bepaald, bijvoorbeeld van de OZB (onroerendezaakbelasting). De baten en lasten van de ongebonden heffingen maken ook deel uit van het programma Algemene dekking en onvoorzien. De baten en lasten van de gebonden heffingen zijn meegenomen in de desbetreffende programma’s.

De lokale heffingen vormen een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente Wageningen. Deels dienen ze als algemeen dekkingsmiddel voor de gemeentelijke uitgaven, deels ter verrekening van de kosten van de specifieke dienstverlening.  De gemeente Wageningen kent de volgende lokale heffingen:

Ongebonden:

• Onroerendezaakbelastingen (OZB)
• Hondenbelasting
• Parkeerbelastingen
• Precariobelasting
• (Water)toeristenbelasting
• Reclamebelasting

Gebonden:

• Afvalstoffenheffing
• Rioolheffing
• Leges
• Scheepvaartrechten
• Veergelden
• Begraafrechten
• Marktgelden

Voor diverse heffingen voert de gemeente Wageningen een kwijtscheldingsbeleid voor de minima.

Jaarlijks stelt de gemeenteraad de tarieven voor de lokale heffingen vast in de belastingverordeningen. In de raadsvergadering van 12 november 2024 zijn de belastingverordeningen voor 2025 vastgesteld. 

De belastingopbrengsten per belasting zijn in onderstaande tabel weergegeven.

Op basis van een inkomen van 100% van de bijstandsnorm verleent de gemeente kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing (eerste set containers), de rioolheffing en de hondenbelasting (eerste hond). Daarnaast kunnen inwoners in aanmerking komen voor een vergoeding voor de aanschaf van een nationaal paspoort, een zakenpaspoort, een reisdocument voor vluchtelingen, een reisdocument voor vreemdelingen of een Nederlandse identiteitskaart. De verleende kwijtscheldingen zagen er als volgt uit: 

Sinds de begroting 2017 moet een onderbouwing gegeven worden van de mate van kostendekkendheid van de gebonden heffingen en de daarbij gehanteerde uitgangspunten. Uitgangspunt bij de heffingen in Wageningen is al jaren dat iedere heffing 100% kostendekkend is. Bij de afvalstoffen- en rioolheffing is dat bovendien inclusief de kosten van de kwijtschelding. Onderstaand de onderbouwing.

Voor de overhead geldt het volgende: de directe uren worden verhoogd met een opslagpercentage. Het opslagpercentage wordt bepaald door de verhouding indirecte/directe kosten van de totale apparaatskosten. Dit percentage is 80% voor 2025.

De kostendekkendheid van afvalstoffenheffing is 102%. Dit wordt als volgt verklaard: het voordelige exploitatieresultaat van de afvalstoffenheffing bedraagt € 111.000. Normaliter wordt het exploitatieresultaat bij de jaarafsluiting verrekend met de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing. Echter is het door de raad vastgestelde plafond van deze reserve al overschreden. Om die reden wordt via een resultaatbestemmingsvoorstel aan de raad gevraagd om het positieve exploitatieresultaat van € 111.000 te storten in de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing. 

De kostendekkendheid van begraafrechten is 128%. Dit wordt als volgt verklaard: voor het project Renovatie groen op de Leeuwerenk is er een bedrag van € 140.000 onttrokken aan de voorziening onderhoud begraafplaats. De onttrekking is in 2025 als bate verantwoord op het taakveld. Het project wordt echter pas in 2026 uitgevoerd. De kosten schuiven om die reden door naar 2026. Het gevolg hiervan is dat de inkomsten in 2025 € 140.000 hoger zijn dan de uitgaven. Via de budgetoverhevelingen 2025 is voorgesteld om het resultaat van € 140.000 beschikbaar te houden voor dit project. Uw raad heeft dit voorstel vastgesteld op 09-03-2026 (Z25.540383).

Voor de leges geldt eveneens dat de gemeente over de verordening in zijn geheel niet meer dan de gemaakte kosten mag doorberekenen in de tarieven. Hieronder geven we de kostendekkendheid per hoofdstuk aan.

Volledige omschrijving per hoofdstuk:

• Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening
• Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
• Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2

Bij hoofdstuk 1 wijkt de gerealiseerde kostendekkendheid niet af van de begrote kostendekkendheid in programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028.

Bij hoofdstuk 2 ligt de kostendekkendheid hoger dan begroot (74% tegenover 67% begroot). Dit komt met name door hogere legesopbrengsten met betrekking tot omgevingsvergunningen (ruim € 560.000 hoger dan begroot), terwijl de kosten niet recht-evenredig mee zijn gestegen. 

Bij hoofdstuk 3 ligt de kostendekkendheid iets lager dan begroot (4% tegenover 5% begroot).  Dit komt met name doordat de legesopbrengsten van met name de algemene plaatselijke verordening (APV) lager zijn dan begroot, terwijl de kosten niet evenredig mee zijn gedaald.

Er zijn verschillende organisaties die de ontwikkeling van de lokale lasten volgen. Een van de meest neutrale en consistente onderzoeken is het jaarlijkse onderzoek van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). Een uitleg van de berekening en de uitkomsten van de onderzoeken zijn hier te vinden: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2025/bijlagen-2025-en-databestanden/.

De berekening van de woonlasten is niet gelijk aan de berekening van de belastingcapaciteit in paragraaf 1 Weerstandsvermogen & risicobeheersing. In de berekening van het COELO wordt de gemiddelde WOZ-waarde berekend op uitsluitend koopwoningen. De gemeente Wageningen heeft relatief veel huur- en studentenwoningen. 

Voor een meerpersoonshuishouden waarvan de bewoners tevens eigenaar van de woning zijn, komt Wageningen in de Atlas van de lokale lasten 2025 (laatste versie: 26 maart 2025) van het COELO binnen de provincie Gelderland op de 42e plaats van de 51 gemeenten. Dit betekent dat Wageningen relatief hoge woonlasten heeft. Voor de provincie Gelderland ziet de tabel er als volgt uit: