Voorlopig worden geen beleidsinhoudelijke afwijkingen voor dit programma verwacht.
| Exploitatie (x € 1.000) | Begroting 2026 na 1e wijziging | Mutaties Berap Voorjaar 2026 | Begroting 2026 na Berap Voorjaar | |
|---|---|---|---|---|
| 01 Wageningen sociaal | -61.578 | -342 | -61.920 | |
| Saldo van baten en lasten | -61.578 | -342 | -61.920 | |
| 01 Wageningen sociaal | 560 | 224 | 784 | |
| Mutaties reserves | 560 | 224 | 784 | |
| Gerealiseerd resultaat | -61.018 | -118 | -61.136 | |
Per saldo leidt programma 1 tot een nadeel van € 118.000. In de exploitatie vóór reservemutaties is sprake van € 342.000 nadeel. Door € 224.000 aan voordelige reservemutaties resteert een saldo-effect van € 118.000 nadeel. De uitgebreide toelichting op productniveau staat in bijlage 3.
De grootste voordelige afwijking zit bij het vluchtelingenbeleid. Door de bekostiging van de opvang van Oekraïense ontheemden, de inzet van specifieke uitkeringen en de onttrekking aan de bestemmingsreserve Duurzame vluchtelingenopvang ontstaat op dit product een voordeel van afgerond € 957.000. Dit voordeel is overwegend incidenteel en afhankelijk van rijksregelingen en reserve-inzet. Er is onzekerheid over de financiering van vluchtelingenopvang in de toekomst. Om in de toekomst de opvang voor vluchtelingen te kunnen borgen, komen we mogelijk op een later moment met een voorstel om dit voordeel alsnog toe te voegen aan de bestemmingsreserve óf als het risico zich nog voordoet bij de begroting 2027, daar een risico voor op te nemen.
De grootste nadelen zitten bij het Maatschappelijk Meedoen Budget en bij de tijdelijke uitbreiding van capaciteit voor Wmo en jeugd. Voor armoedebestrijding wordt in 2026 een structureel tekort van € 400.000 verwacht. Bij Wmo en jeugd gaat het samen om een nadeel van afgerond € 604.000, vooral door tijdelijke extra capaciteit en hogere regionale uitvoeringskosten.
Daarnaast zijn er kleinere, maar bestuurlijk relevante afwijkingen bij veiligheid, cultuur, sport en publieke gezondheid. Bij sport is het saldo voordelig, maar onderliggend spelen structurele kostenstijgingen en een aanvullende reserve-inzet voor verduurzaming van De Aanloop.
1.2 Armoedebestrijding en financiële zelfstandigheid
Financieel effect: € 52.000 nadeel (voordeel incidenteel, nadelen deels incidenteel/structureel).
Deze ambitie laat per saldo een voordeel zien, maar dat voordeel is kwetsbaar. Het incidentele voordeel bij vluchtelingenbeleid dempt de nadelen bij armoedebestrijding, Wmo en jeugd. Zonder dit voordeel zou het structurele tekort bij armoedebestrijding zwaarder zichtbaar worden in het saldo van programma 1.
Bestuurlijk vraagt vooral het Maatschappelijk Meedoen Budget aandacht. Het geraamde tekort van € 400.000 heeft een structureel karakter en kan toenemen als het bereik hoger wordt dan nu verwacht.
Bij Wmo en jeugd wordt tijdelijk extra capaciteit ingezet om wachttijden te verkorten, escalaties te voorkomen en de gemeentelijke regierol te versterken. Deze lasten hebben voor 2026 en 2027 een incidenteel karakter en zijn gekoppeld aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd.
Bij vluchtelingenbeleid is sprake van een incidenteel voordeel door rijksbekostiging en reserve-inzet. De aangekondigde doelgroepflexibele regeling kan het beeld later in 2026 nog wijzigen. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 625.30 Beleidsdomein vluchtelingenbeleid; 625.50 Beleidsdomein leefbaarheid/Soc. Veiligheid; 625.80 Beleidsdomein gezondheidsbeleid; 626.10 Integrale toegang en algemeen sociaal domein; 626.30 Werkgelegenheid; 626.31 WSW en beschut werk; 626.60 WMO; 626.61 Jeugd; 626.70 Sociale zekerheid; 626.81 Armoedebestrijding.
1.4 Onderwijs en kinderopvang
Financieel effect: geen saldo-effect in de begroting 2026, maar wel een investeringskrediet van € 33.000.
Deze ambitie kent geen saldo-effect in de exploitatie, maar wel een kredietvraag. Voor de eerste inrichting van de Margrietschool wordt aanvullend investeringskrediet gevraagd. Dit raakt dus niet het exploitatiesaldo 2026, maar wel de autorisatie van investeringskredieten.
De aanleiding is dat de uitbreiding van de eerste inrichting bij het besluit tot nieuwbouw in 2020 niet is meegenomen in de bekostiging.
Onderliggende producten: 450.00 Onderwijshuisvesting.
1.5 Een leven lang sporten en bewegen
Financieel effect: € 47.000 voordeel (deels incidenteel, deels structureel).
Deze ambitie laat per saldo een voordeel zien, vooral doordat exploitatiebudgetten bij zwembad De Bongerd in 2026 niet volledig worden besteed.
Tegelijkertijd zijn er onderliggend nadelen. Het onderhoud van sportvelden vraagt structureel extra budget en er is aanvullend budget nodig voor herijking van sportbeleid.
Daarnaast is voor de verduurzaming van De Aanloop aanvullende reserve-inzet nodig, omdat de aanbesteding hoger uitvalt dan het beschikbare budget. Dit betreft een investering en reserve-mutatie, geen structurele exploitatielast in 2026. De uitgebreide toelichting staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 530.00 Sport.
1.6 Cultuur is een drager van een bruisend en vitaal Wageningen
Financieel effect: € 83.000 nadeel (deels incidenteel, deels structureel).
Deze ambitie laat een nadeel zien door extra middelen voor bibliotheekwerk en nieuw cultuurbeleid. Het structurele deel hangt samen met het Informatiepunt Digitale Dienstverlening. Het incidentele deel is nodig voor het opstellen van nieuw kunst- en cultuurbeleid.
De middelen voor het Informatiepunt Digitale Dienstverlening worden structureel doorbetaald aan BBLTHK. Daarnaast is incidenteel budget nodig voor het opstellen van nieuw kunst- en cultuurbeleid. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 510.00 Openbaar bibliotheekwerk; 540.00 Bevordering kunst en cultuur.
1.7 Een veilige en leefbare woon-, werk- en ondernemingsomgeving
Financieel effect: € 112.000 nadeel (grotendeels incidenteel).
Deze ambitie laat een nadeel zien. De belangrijkste afwijking is extra inzet voor rampenbestrijding en noodsteunpunten. Deze inzet heeft in deze Berap een incidenteel karakter.
De gemeente sluit daarmee aan bij initiatieven in wijken rond samenredzaamheid en betrekt maatschappelijke partners, zorgaanbieders en ondernemers. Daarnaast zijn er kleinere mutaties bij de VGGM-verrekening voor bevolkingszorg en brandweer. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 110.00 Openbare orde en veiligheid; 120.00 Brandweerzorg; 120.20 Rampenbestrijding.
Voorlopig worden geen beleidsinhoudelijke afwijkingen voor dit programma verwacht.
| Exploitatie (x € 1.000) | Begroting 2026 na 1e wijziging | Mutaties Berap Voorjaar 2026 | Begroting 2026 na Berap Voorjaar | |
|---|---|---|---|---|
| 02 Wageningen fysiek | -14.621 | -1.211 | -15.832 | |
| Saldo van baten en lasten | -14.621 | -1.211 | -15.832 | |
| 02 Wageningen fysiek | -628 | -411 | -1.039 | |
| Mutaties reserves | -628 | -411 | -1.039 | |
| Gerealiseerd resultaat | -15.249 | -1.622 | -16.871 | |
Per saldo leidt programma 2 tot een nadeel van € 1.622.000. In de exploitatie vóór reservemutaties is sprake van € 1.211.000 nadeel. De reserve- en voorzieningenmutaties leiden per saldo tot € 411.000 nadeel. De uitgebreide toelichting op productniveau staat in bijlage 3.
De grootste lastenstijging zit bij klimaat- en energiebeleid. Deze hangt vooral samen met de inzet van CDOKE-middelen en de verwerking van middelen voor klimaat- en energiecapaciteit. Gemeentebreed vallen deze extra lasten weg tegen de inkomsten van het Rijk die wij ontvangen en die zijn opgenomen in programma 3.
Bij wijk- en buurtbeheer stijgen de lasten structureel door areaaluitbreiding, het niet haalbaar blijken van een eerder ingeboekte stelpost, hogere kosten voor inzet van WSW-medewerkers, de groene BOA en extra werkzaamheden in de openbare ruimte. Dit maakt zichtbaar dat beheerbudgetten moeten aansluiten op het werkelijke areaal en de werkelijke kostenontwikkeling.
Bij mobiliteit zijn de belangrijkste afwijkingen de uitvoering van voorstellen uit het inwonersakkoord en de hogere kosten voor gladheidsbestrijding. Het inwonersakkoord bevat zowel incidentele middelen als structureel budget. De gladheidskosten zijn incidenteel. Daarnaast zijn er technische reservebewegingen bij parkeren en kapitaallasten van fietsprojecten.
Naast exploitatiemutaties bevat programma 2 meerdere investeringskredieten. Het gaat onder meer om versneld verledden van openbare verlichting, aanpassing van het Havenkantoor, vervanging van speeltoestellen, materieel voor de buitendienst, een laadplein op de Stadswerf en hogere investeringskosten op de begraafplaats door niet-compensabele btw.
2.1 Infrastructuur en duurzame bijdrage mobiliteit
Financieel effect: € 282.000 nadeel (deels incidenteel, deels structureel).
Deze ambitie laat een nadeel zien. De grootste afwijkingen zijn de uitvoering van voorstellen uit het inwonersakkoord en hogere kosten voor gladheidsbestrijding. Daartegenover staat een incidenteel voordeel door de provinciale bijdrage voor het Lexkesveer.
Het inwonersakkoord leidt tot eenmalige middelen voor experimenten en communicatie en structureel budget voor kleine verkeerskundige maatregelen. De hogere gladheidskosten hangen samen met intensieve winterse omstandigheden begin 2026 en zijn incidenteel.
De reservebewegingen bij fietsprojecten en parkeren zorgen voor technische bijstellingen, maar veranderen niets aan de bestuurlijke lijn: mobiliteit vraagt in 2026 om extra uitvoeringsruimte. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 210.00 Wegen, straten en pleinen; 211.00 Verkeersmaatregelen; 214.00 Parkeervoorzieningen; 223.00 Veerdiensten.
2.2 Een aantrekkelijk, sociaal, duurzaam en circulair economisch klimaat
Financieel effect: € 32.000 voordeel (vooral incidenteel en technisch).
Deze ambitie laat per saldo een beperkt voordeel zien. Onderliggend spelen vooral reservebewegingen bij de Rijnhaven en kosten voor de verkenning naar parkeren en wonen in de Gerdesstraat.
Het Havenkantoor wordt verduurzaamd en geschikt gemaakt voor multifunctioneel gebruik. Daarvoor wordt aanvullend krediet gevraagd. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 221.00 Rijnhaven; 830.00 Grondexploitatie.
2.3 Een groene en biodiverse leefomgeving
Financieel effect: € 508.000 nadeel (grotendeels structureel).
Deze ambitie laat een nadeel zien. De grootste afwijking zit bij wijk- en buurtbeheer. De begroting wordt hiermee realistischer gemaakt voor het beheer van groen, bomen en openbare ruimte.
De hogere lasten komen door areaaluitbreiding van groen en bomen, het niet haalbaar blijken van een eerder ingeboekte stelpost, extra werkzaamheden in Wageningen Hoog, de inzet van een groene BOA (bomenbeleidsplan) en hogere kosten voor WSW-medewerkers.
Daarnaast wordt krediet gevraagd voor het versneld verledden van openbare verlichting. Dit ondersteunt de klimaatambitie en moet na 2030 leiden tot lager energieverbruik. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 210.50 Openbare verlichting; 560.00 Wijk- en buurtbeheer; 724.00 Beheer begraafplaats.
2.4 Een toekomstbestendige fysieke leefomgeving
Financieel effect: € 26.000 voordeel (grotendeels budgettair neutraal).
Deze ambitie laat per saldo een beperkt voordeel zien. De belangrijkste bestuurlijke lijn is dat meerdere ruimtelijke projecten budgettair neutraal worden verwerkt via reserves en subsidies.
De provinciale subsidie voor het Maatregelpakket Stedelijke Voorzieningen wordt toegevoegd aan de reserve Meerjarige projecten. Daarnaast worden middelen ingezet voor het uitvoeringsprogramma binnenstad, het Soortenmanagementplan en programmamanagement voor MIA-vergroening. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 810.00 Ruimtelijke beleid.
2.5 Klimaatneutraal in 2030-2040
Financieel effect: € 679.000 nadeel (grotendeels technisch en gemeentebreed neutraal).
Deze ambitie laat binnen programma 2 een nadeel zien. De afwijking hangt vooral samen met de inzet van CDOKE-middelen voor klimaat- en energiecapaciteit. Over de totale begroting moet dit worden gelezen in samenhang met de ontvangen inkomsten uit het Rijk in programma 3.
Daarnaast wordt incidenteel budget ingezet voor windonderzoeken vanuit de bestemmingsreserve Meerjarige projecten. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 723.00 Energiebeheer.
2.6 Een veilige en gezonde leefomgeving
Financieel effect: € 22.000 voordeel (technische reservemutatie).
Deze ambitie laat per saldo een beperkt voordeel zien. Het gaat vooral om een hogere onttrekking aan de egalisatiereserve afval om het geraamde exploitatietekort afval op te vangen.
De inzet van de reserve houdt de verwerking van de afvalexploitatie in 2026 binnen het daarvoor bedoelde financiële kader. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 721.00 Afvalverwijdering en -verwerking.
2.7 Voldoende betaalbare, duurzame en kwalitatieve goede woningen in een groene wijk met ontmoeting
Financieel effect: € 151.000 nadeel (incidenteel).
Deze ambitie laat een nadeel zien. De middelen zijn nodig voor verdere uitvoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting en voor een pilot met een verhuiscoach/passend wonen coach.
De pilot moet helpen om doorstroming beter te ondersteunen. Voor een bruikbaar beeld van de effectiviteit is inzet gedurende één jaar nodig. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 820.00 Volkshuisvesting.
2.8 Gemeentelijke gebouwen worden multifunctioneel ingezet
Financieel effect: € 81.000 nadeel (deels structureel, deels incidenteel).
Deze ambitie laat een nadeel zien. De afwijking hangt samen met het beheer van de nieuwe accommodatie in dit product, Zeemanstraat 1 (voormalige Margrietschool) en extra capaciteit voor vastgoedbeheer.
Voor de voormalige Margrietschool is onderhoud nodig op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). De lasten worden deels gedekt uit de voorziening groot onderhoud gebouwen. Voor de resterende uitbreiding van vastgoedbeheer is extra budget nodig. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 830.10 Exploitatie vastgoed.
Voorlopig worden geen beleidsinhoudelijke afwijkingen voor dit programma verwacht.
| Exploitatie (x € 1.000) | Begroting 2026 na 1e wijziging | Mutaties Berap Voorjaar 2026 | Begroting 2026 na Berap Voorjaar | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 03 Bestuur en organisatie | 82.657 | 658 | 83.314 | ||
| Saldo van baten en lasten | 82.657 | 658 | 83.314 | ||
| 03 Bestuur en organisatie | 210 | - | 210 | ||
| Mutaties reserves | 210 | - | 210 | ||
| Gerealiseerd resultaat | 82.867 | 658 | 83.524 | ||
Per saldo leidt programma 3 tot een voordeel van € 658.000. Het voordeel komt vooral door de hogere algemene uitkering uit de september- en decembercirculaire 2025, maar wordt gedempt door incidentele lasten voor Finance & Control en structurele nadelen bij BNG-dividend, WGA en WKR. De uitgebreide toelichting op productniveau staat in bijlage 3.
De algemene uitkering stijgt in 2026 met afgerond € 1.582.000. Een belangrijk deel daarvan hangt samen met de omzetting van CDOKE-middelen naar een decentralisatie-uitkering. Deze middelen staan tegenover bestedingen voor klimaat- en energiebeleid in programma 2.
Tegenover dit voordeel staan nadelen bij de organisatie. De lasten stijgen vooral door de herinrichting en versterking van Finance & Control, hogere WGA-ERD-premies, WKR-eindheffing, woon-werkverkeer en ICT-voorzieningen voor de nieuwe raad en rekenkamer. Daarnaast wordt de dividendopbrengst van BNG structureel lager geraamd.
Het resultaat van programma 3 is in totaal € 1.262.000 voordeliger dan begroot.
Verklaring:
Voor een meer gedetailleerde toelichting van de begrotingsmutaties wordt verwezen naar de hierna opgenomen toelichtingen bij de producten van programma 3.
Via deze Bestuursrapportage voorjaar 2026 worden ook de salaris- en inhuurbudgetten in de begroting 2025 bijgesteld. In totaal is sprake van een verhoging van de personele lasten in de begroting 2026 met € 0,94 miljoen. Dit zijn grotendeels tijdelijke en incidentele mutaties bij de personele lasten, die geen doorwerking hebben naar de meerjarenbegroting 2027-2030. De personele mutaties in deze bestuursrapportage zijn in onderstaande opsommingen samengevat:
Tijdelijke toename van de personele inzet (extra lasten in de begroting 2026 € 837.000):
Structurele formatie-uitbreidingen, die ook in de Voorjaarsbrief 2026 zijn opgenomen (extra lasten in de begroting 2026 € 104.000):
Structurele formatie-uitbreidingen, die volledig gefinancierd zijn door uitruil van materieel uitvoeringsbudget naar personeel budget, en daardoor budget-neutraal in de begroting worden verwerkt (geen extra lasten in de begroting 2026). Onderstaande mutaties zijn allemaal opgenomen in het overzicht van de personele uitbreidingen in de Voorjaarsbrief 2026:
3.1 Een dienstverlenende en betrouwbare gemeente
Financieel effect: € 580.000 nadeel (grotendeels incidenteel).
Deze ambitie laat per saldo een nadeel zien. De hogere lasten voor Finance & Control zijn nodig om de continuïteit van de financiële functie, de voorbereiding op een nieuw financieel systeem, rechtmatigheid en verbetering van financiële processen te borgen.
De belangrijkste bestuurlijke lijn is dat de organisatie in 2026 tijdelijk investeert in de basis van de financiële functie en tegelijkertijd personele inzet voor klimaat- en energiebeleid zichtbaar toerekent aan het juiste product. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 923.00 Bedrijfsvoering.
3.2 De gemeente in control en financieel gezond
Financieel effect: € 1.527.000 voordeel (deels incidenteel, deels structureel).
Deze ambitie laat een fors voordeel zien door de hogere algemene uitkering. De september- en decembercirculaire 2025 werken positief door in 2026. Dit voordeel is niet volledig vrije ruimte, omdat een belangrijk deel samenhangt met de uitvoering van klimaat- en energiebeleid.
Een belangrijk deel van de stijging hangt samen met CDOKE-middelen. Die middelen zijn bedoeld voor klimaat- en energiebeleid en staan tegenover lasten in programma 2.
Daartegenover staat een structureel nadeel door een lagere dividenduitkering op BNG-aandelen. De raming wordt daarop structureel aangepast. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 913.00 Beleggingen en overige financiële middelen; 921.00 Algemene uitkering.
3.3 Een fitte organisatie
Financieel effect: € 180.000 nadeel (structureel).
De hogere lasten zijn deels verklaarbaar door loonsomontwikkeling, verzuim, WGA-instroom en uitbreiding van IKB-bestedingsdoelen. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 925.00 Fitte Organisatie.
3.4 Een digitale organisatie
Financieel effect: € 110.000 nadeel (deels incidenteel, deels structureel).
Deze ambitie laat een nadeel zien door ICT-voorzieningen voor de nieuwe raad en de rekenkamer.
Het gaat om laptops, implementatiekosten en structurele lasten voor licenties, e-mailaccounts, beheer en ondersteuning. De structurele lasten vanaf 2027 zijn betrokken bij de voorjaarsbrief. De uitgebreide toelichting per product staat in bijlage 3.
Onderliggende producten: 926.00 Digitale Organisatie.