Omschrijving
510.00 Openbaar bibliotheekwerk
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 4.000 toe. Dit heeft de volgende reden:
De bijdrage voor het Informatiepunt Digitale Overheid wordt verhoogd. De structurele decentralisatie-uitkering was geraamd op € 33.000 en is vastgesteld op € 37.000.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 178.940 af. Dit heeft de volgende redenen:
Doordat een voorbereidingskrediet is vastgesteld voor de ontwikkeling van het nieuwe zwembad, is € 100.000 van het exploitatiebudget in 2026 niet nodig.
Daarnaast vallen de afschrijvingslasten bij verschillende sportlocaties € 65.243 lager uit en de rentelasten € 13.697 lager. Dit komt doordat investeringen later worden gerealiseerd dan bij het opstellen van de begroting was voorzien.
Het rentevoordeel heeft een even groot nadelig effect op het renteresultaat bij product 924.00 Financiën en is gemeentebreed budgettair neutraal.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
540.00 Bevordering kunst en cultuur
In de begroting 2026 nemen de baten voor dit product met € 113.000 toe. Dit heeft de volgende reden:
De gemeente ontvangt subsidie van de provincie Gelderland voor culturele ontmoetingsactiviteiten van Wageningen City of Cultures.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 113.000 toe. Dit heeft de volgende reden:
De gemeente maakt uitgaven voor de culturele ontmoetingsactiviteiten van Wageningen City of Cultures.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 82.000 af. Dit heeft de volgende redenen:
In de begroting is € 300.000 gereserveerd voor extra inzet op onderdelen uit het nieuwe beleidskader sociaal domein voor preventie en innovatie. De uitwerking van het beleidskader is nog niet gereed. Daarom verwachten we dat € 60.000 niet wordt uitgegeven. Dit is een incidenteel voordeel van € 60.000.
Van het budget dat aan Welsaam wordt verstrekt, kunnen we in 2026 een deel van de uitvoeringskosten financieren uit de specifieke uitkering Wet inburgering. Het gaat om € 168.000. Dit is een voordeel in de begroting.
Overige posten zorgen samen voor een nadeel van € 17.000.
Uit de bestemmingsreserve Ondersteuning maatschappelijk middenveld en innovatie wordt in 2026 € 129.000 onttrokken voor het verstrekken van subsidies. De lasten worden met hetzelfde bedrag verhoogd. Daardoor dalen de lasten per saldo met € 82.000. In 2026 vindt geen storting plaats.
In de begroting 2026 wordt voor dit product € 129.000 meer aan de reserve onttrokken. Dit heeft de volgende reden:
Zoals hierboven bij de lasten is vermeld, wordt in 2026 voor € 129.000 aan subsidies verstrekt. Dit bedrag wordt gedekt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve Ondersteuning maatschappelijk middenveld en innovatie. Dit levert in 2026 een voordeel van € 129.000 op.
Het totale voordeel bedraagt € 211.000.
625.30 Beleidsdomein vluchtelingenbeleid
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 68.000 af en de baten met € 30.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
De kosten voor huur, onderhoud, energie en overige uitgaven voor de opvang van Oekraïense ontheemden vallen lager uit dan begroot. De lasten worden met € 185.000 verlaagd.
Voor de tijdelijke opvang van statushouders in hotels ontvangt de gemeente € 30.000 van het ministerie van Asiel en Migratie. Dit bedrag komt bovenop de € 150.000 die in de Berap voorjaar is gemeld. De baten worden met € 30.000 verhoogd.
Zoals in de Berap voorjaar is aangekondigd, zijn in 2026 verschillende regelingen voor de opvang van onder meer statushouders, Oekraïense ontheemden en spoedzoekers samengevoegd in de doelgroepflexibele regeling. Deze regeling is op 1 juli 2026 ingegaan. Gemeenten kunnen tot eind 2026 nog gebruikmaken van de oude bekostigingsregeling voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Wageningen verantwoordt de uitgaven voor deze opvang vanaf 1 januari 2027 onder de nieuwe regeling.
Uit de bestemmingsreserve Duurzame vluchtelingenopvang wordt in 2026 aanvullend € 117.000 onttrokken. Dit komt bovenop de € 127.000 die in de Berap voorjaar is gemeld. De middelen worden ingezet voor drie pilots van maatschappelijke partners met de thema’s ontmoeten en verbinden, vervoer om mee te doen en samen van start op de COA-locaties. De lasten worden met € 117.000 verhoogd.
In de begroting 2026 wordt voor dit product € 117.000 meer aan de reserve onttrokken. Dit heeft de volgende reden:
Zoals hierboven bij de lasten is vermeld, wordt in 2026 € 117.000 uitgegeven. Dit bedrag wordt gedekt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve Duurzame vluchtelingenopvang.
625.50 Beleidsdomein leefbaarheid/Soc. Veiligheid
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 60.000 af. Dit heeft de volgende reden:
Voorgesteld wordt om € 60.000 af te ramen. Het onderzoek naar het koloniale verleden heeft vertraging opgelopen door het overlijden van een collega bij Erfgoed Gelderland.
Bij de reservemutaties wordt de storting in 2026 met € 60.000 verhoogd. Dit heeft de volgende reden:
Voorgesteld wordt om € 60.000 over te hevelen naar 2027, omdat het geplande onderzoek naar het koloniale verleden vertraging heeft opgelopen door het overlijden van een collega.
626.10 Integrale toegang en algemeen sociaal domein
In de begroting 2026 nemen de lasten en de baten voor dit product met € 106.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
De gemeente heeft in 2026 opnieuw een specifieke uitkering van € 75.000 ontvangen voor het initiatief Overheidsbrede loketten. Dit initiatief brengt bestaande lokale dienstverlening en doelgroepen in beeld en verbindt initiatieven met elkaar. Het doel is één sterk netwerk, zodat inwoners met vragen aan de overheid en uitvoeringsorganisaties direct bij de juiste plek terechtkomen. Wageningen is in 2025 gestart met deelname aan dit initiatief en gaat hiermee in 2026 verder onder leiding van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De lasten en baten worden met € 75.000 verhoogd. Deze begrotingsmutaties zijn budgettair neutraal.
Daarnaast kan de gemeente de uren declareren van een medewerker die aanvragen voor de kindertoeslagaffaire verwerkt. Naar verwachting kan € 31.000 bij het Rijk worden gedeclareerd.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
626.20 Burgerkracht en innovatie
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 22.000 af. Dit heeft de volgende reden:
De huur van de ruimte in Kortenoord loopt halverwege het jaar af. Daarom wordt € 22.000 afgeraamd.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
626.31 WSW en beschut werk
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 268.000 af en de baten met € 62.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
Vanuit de Septembercirculaire 2025 is € 76.000 als budgetreservering opgenomen om de werking van de loonkostensubsidie te verbeteren. Dit bedrag wordt in 2026 niet besteed en levert een voordeel op.
We zien een snellere uitstroom van inwoners uit de Wsw dan geraamd. Ook stromen minder inwoners in die in aanmerking komen voor beschut werk. Daardoor vallen de salarislasten voor Wsw en beschut werk € 192.000 lager uit.
In 2026 zijn meer Ziektewetuitkeringen en tegemoetkomingen van de Belastingdienst ontvangen dan begroot. Daarnaast heeft de gemeente Ede extra compensatie verstrekt voor de salarislasten van de doelgroep Wsw en beschut werk. Dit levert samen een voordeel van € 62.000 op.
De uitvoering van het projectplan Goed Werk is in 2026 gestart. We analyseren de uitvoering en komen hierop zo nodig terug bij de slotwijziging.
Het totale voordeel op dit product bedraagt € 330.000.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 300.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
De kosten voor zorg in natura stijgen naar verwachting met € 570.000. Deze stijging komt door de toename van begeleiding en huishoudelijke hulp.
Daartegenover staat een voordeel van € 270.000 bij de persoonsgebonden budgetten. Voorgesteld wordt om dit voordeel in te zetten voor de dekking van de hogere zorgkosten.
Per saldo resteert een nadeel van € 300.000.
Voor Beschermd Wonen worden in oktober 2026 afspraken gemaakt met centrumgemeente Ede over een mogelijke bijdrage aan de regiogemeenten voor de verwachte regionale tekorten.
De financiële gevolgen hiervan worden, indien nodig, verwerkt in de slotwijziging van de begroting.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 1.232.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
In 2023 is in de meerjarenbegroting rekening gehouden met een landelijke besparing op de jeugdzorg. Het Rijk ging er destijds vanuit dat de uitgaven aan jeugdzorg vanaf 2026 landelijk met € 511 miljoen konden worden verlaagd. Voor dit deel gold een bijzondere afspraak: het Rijk gaf aan dat het financiële risico voor het realiseren van deze besparing bij het Rijk lag. Gemeenten mochten daarom tegenover de lagere rijksbijdrage ook lagere lasten voor jeugdzorg ramen. Wageningen heeft deze landelijke lijn gevolgd. De lagere baten én de daarmee samenhangende lagere lasten zijn destijds in de meerjarenbegroting verwerkt en hierover is de raad geïnformeerd via de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2023. Hierin is toegelicht dat de gemeente, ondanks de onzekerheid over de haalbaarheid van de besparing, het provinciale toezichtkader volgde en de uitvoeringsbudgetten voor jeugdzorg vanaf 2026 structureel met circa € 0,8 miljoen verlaagde.
In de septembercirculaire 2024 heeft het Rijk deze besparing teruggedraaid. Daarmee verviel ook de grond om de geraamde lasten voor jeugdzorg met hetzelfde bedrag te verlagen. De Begroting 2025 was op dat moment al aan de raad aangeboden. Mutaties uit de septembercirculaire kunnen we om die reden niet direct verwerken in de begroting voor het direct daaropvolgende jaar.
Bij het opstellen van de Begroting 2026 is deze wijziging niet volledig verwerkt. De hogere rijksbijdrage is wel meegenomen, maar het bijbehorende budget voor jeugdzorg is niet aangepast. Daardoor is voor 2026 te weinig budget voor jeugdzorg opgenomen. Met deze bestuursrapportage herstellen we dit.
Daarnaast zien we dat de feitelijke uitgaven aan jeugdzorg hoger zijn dan geraamd. In het eerste halfjaar van 2026 zijn circa 5% meer jeugdigen behandeld dan in dezelfde periode van 2025. Beide ontwikkelingen samen leiden ertoe dat we de lasten voor jeugdzorg in 2026 met circa € 1,2 miljoen verhogen.
In de Begroting 2027 is deze correctie structureel verwerkt.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
In de begroting 2026 nemen de baten voor dit product met € 729.000 toe. Dit heeft de volgende reden:
In de Bestuursrapportage voorjaar 2026 is de raming van de baten uit de gebundelde uitkering bijgesteld naar € 16.900.000 op basis van het voorlopige budget voor 2026. In 2026 volgen nog twee bijstellingen van de rijksbijdrage, in mei en september. De bijstelling van de budgetten in mei en de verwachte loon- en prijsontwikkeling bij de bijstelling in september zijn in deze bestuursrapportage verwerkt.
Op basis van deze verwachting wordt de raming van de baten met € 700.000 verhoogd naar € 17.600.000.
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 1.420.000 toe. Dit komt door twee ontwikkelingen:
-
Studietoeslag: € 900.000 hogere lasten
Bij de studietoeslag ontstaat wel een financieel nadeel. In de Bestuursrapportage voorjaar 2026 is al een forse overschrijding aangekondigd. Op basis van de huidige inzichten verwachten we in 2026 een overschrijding van € 900.000. Het aantal inwoners met een studietoeslag blijft toenemen. Sinds de wetswijziging van april 2022 zijn de voorwaarden verruimd: studenten kunnen de toeslag met terugwerkende kracht aanvragen, er gelden minimumbedragen en er is geen vermogensgrens meer. Bij de Tweede Kamer ligt een wetsvoorstel om aanvragen met terugwerkende kracht te beperken tot het lopende studiejaar. Het financiële effect hiervan is nog onzeker.
Per saldo bedraagt het nadeel op dit product € 691.000.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
626.81 Armoedebestrijding
In de begroting 2026 nemen de lasten voor dit product met € 79.000 toe. Dit heeft de volgende redenen:
We verwachten dat de kosten van de verstrekkingen uit het Maatschappelijk Meedoen Budget € 150.000 lager uitvallen dan eerder in de Bestuursrapportage voorjaar 2026 is geraamd. In die rapportage is het budget verhoogd om onverwachte kosten van inwoners op te vangen. De financiële gevolgen blijken minder hoog dan verwacht.
Tegelijkertijd zorgt de regeling voor extra bezwaren, en is er inzet nodig voor de tijdige afhandeling van de bezwaarschriften van het Maatschappelijk Meedoen Budget. Deze extra kosten bedragen in totaal € 85.000.
Voor schuldhulpverlening zijn meer kosten gemaakt door de inhuur van personeel. Er is een tijdelijke opdracht uitgevoerd om de kwaliteit te verbeteren en werkwijzen en processen op te stellen. Daarnaast was meer inzet nodig door ziekte. Het nadeel bedraagt € 100.000.
Op het uitkeringsbudget voor bijzondere bijstand verwachten we € 50.000 minder uitgaven. We onderzoeken of dit samenhangt met de uitvoering van het Maatschappelijk Meedoen Budget.
Vanuit de Meicirculaire 2026 worden twee taakmutaties opgenomen: € 56.000 voor de alleenverdienersproblematiek en € 38.000 voor problematische schulden. De raad is hierover geïnformeerd in de informatienota over de Meicirculaire 2026, zaaknummer D26.1535281. Met deze budgetreserveringen wordt de begroting aangepast.
Bij dit product is geen sprake van reservemutaties.
